مسیر تحقق مهم ترین مطالبه قرآنی رهبر شهید؛ از ظرفیت های مردمی تا حمایت دولت

قرآن در منظومه فکری رهبر شهید انقلاب، صرفاً کتابی برای تلاوت و حفظ نیست، بلکه محور تحول فردی و اجتماعی و یکی از مهم ترین مؤلفه های ساخت جامعه اسلامی به شمار می رود؛ از همین رو، طی سال های گذشته مطالبات مشخصی در حوزه ترویج فرهنگ قرآنی، تربیت حافظان و تقویت انس عمومی با آیات الهی مطرح شد که هدف گذاری برای تربیت 10 میلیون حافظ قرآن، یکی از شاخص ترین آن هاست. با وجود گام های مهمی که مؤسسات، فعالان و مجموعه های مردمی در این مسیر برداشته اند، هنوز تا تحقق کامل این افق فاصله وجود دارد.

در همین راستا، ایکنا در گفت وگو با حجت الاسلام والمسلمین محمد حاج ابوالقاسم، حافظ کل قرآن کریم و داور مسابقات بین المللی قرآن، به بررسی میزان تحقق مطالبات قرآنی رهبر شهید انقلاب، الزامات تحقق هدف تربیت 10 میلیون حافظ قرآن و همچنین وضعیت فعالیت های قرآنی در شرایط جنگی اخیر پرداخته است؛ گفت وگویی که در آن بر ضرورت هم افزایی دستگاه های فرهنگی، مؤسسات قرآنی، خیرین و نهادهای تصمیم گیر برای نزدیک شدن به قله های قرآنی تأکید شده است.

ایکنا_ رهبر شهید انقلاب اسلامی طی سال های گذشته مطالبات متعددی را در حوزه قرآن مطرح کردند و همواره بر ارتقای جایگاه قرآن در جامعه تأکید داشتند. به نظر شما تا چه اندازه این مطالبات محقق شده است؟

رهبر شهید انقلاب یک افق بلند و آرمانی را در حوزه قرآن مدنظر داشتند و در مسیر راهبری خود تلاش می کردند قله های پیشرفت قرآنی را ترسیم کنند و جامعه را به سمت این قله ها سوق دهند. طبیعتاً همه مطالباتی که ایشان مطرح کردند هنوز به طور کامل محقق نشده است و ما با بسیاری از آن قله ها فاصله داریم، اما باید توجه داشته باشیم که اساساً قله برای این ترسیم می شود که جامعه به سمت آن حرکت کند.

نباید به دلیل اینکه هنوز به نقطه مطلوب نرسیده ایم، همه اقدامات انجام شده را نادیده بگیریم. در سال های گذشته مراکز قرآنی، مؤسسات، جلسات قرآن و مجموعه های مردمی تلاش های بسیار زیادی انجام داده اند و فعالیت های ارزشمندی در سراسر کشور شکل گرفته است. بخش قابل توجهی از این فعالیت ها نیز مورد توجه، تمجید و تأیید رهبر شهید انقلاب قرار گرفته بود؛ بنابراین در ارزیابی وضعیت موجود باید دو نکته را همزمان مورد توجه قرار دهیم؛ از یک سو باید دستاورد های جامعه قرآنی و تلاش های صورت گرفته را ببینیم و از سوی دیگر، فاصله موجود با اهداف و قله هایی را که برای ما ترسیم شده است، فراموش نکنیم. اگر این فاصله را به رسمیت بشناسیم، می توانیم برای جبران آن برنامه ریزی کنیم.

امروز قطعاً هنوز تا رسیدن به بسیاری از اهداف فاصله داریم و باید همه دست به دست هم بدهیم تا آن مقصد و هدفی که مورد نظر رهبر شهید انقلاب بود، محقق شود. تحقق این اهداف نیازمند عزم جدی، برنامه ریزی دقیق و استمرار در فعالیت هاست و نمی توان انتظار داشت با اقدامات مقطعی به نتیجه برسیم.

ایکنا_ یکی از مطالبات مهم رهبر شهید انقلاب، تربیت 10 میلیون حافظ قرآن بود. به نظر شما با توجه به فاصله ای که با این هدف وجود دارد، چگونه می توان به آن نزدیک شد؟

تحقق مطالبه تربیت 10 میلیون حافظ قرآن، نیازمند یک حرکت فراگیر و ملی است. نمی توان این مسئولیت را تنها بر دوش مؤسسات قرآنی یا مجموعه های مردمی گذاشت. مؤسسات و جلسات قرآن بخش مهمی از این جریان هستند، اما برای تحقق چنین هدف بزرگی باید همه ظرفیت های کشور پای کار بیایند.

مراکز و مؤسسات قرآنی، خیرین، برنامه ریزان، تصمیم گیران و تصمیم سازان، دستگاه های فرهنگی و مجموعه هایی که در حوزه سیاست گذاری فعالیت می کنند، همه باید نقش خود را ایفا کنند. حتی در سطح مجلس شورای اسلامی، سازمان برنامه و بودجه و مجموعه های مختلف فرهنگی و اجتماعی کشور باید این موضوع را به عنوان یک مسئله ملی مورد توجه قرار دهند.

اگر بخواهیم 10 میلیون حافظ قرآن داشته باشیم، باید زیرساخت های لازم برای این کار فراهم شود. تربیت حافظ قرآن صرفاً با برگزاری چند دوره آموزشی یا افزایش تعداد مؤسسات محقق نمی شود؛ بلکه نیازمند یک برنامه جامع، تأمین منابع، تربیت مربی، حمایت از مؤسسات، ایجاد انگیزه در خانواده ها و فراهم کردن زمینه استمرار آموزش و حفظ قرآن است.

در این مسیر، نقش خیرین نیز بسیار مهم است. بسیاری از مجموعه های قرآنی کشور با حداقل امکانات فعالیت می کنند و اگر حمایت جدی و مستمر از آنها صورت گیرد، ظرفیت بسیار بزرگی برای توسعه فعالیت های حفظ قرآن در کشور وجود دارد.

از طرف دیگر، دستگاه های تصمیم گیر باید به این نکته توجه داشته باشند که فعالیت قرآنی یک فعالیت تزئینی یا حاشیه ای نیست. قرآن با هویت فرهنگی و فکری جامعه ارتباط مستقیم دارد و سرمایه گذاری در این حوزه، سرمایه گذاری برای آینده فرهنگی کشور است؛ بنابراین اگر همه بخش ها در کنار یکدیگر قرار گیرند و یک حرکت منسجم ملی شکل بگیرد، می توان امیدوار بود که به تدریج فاصله موجود با هدف 10 میلیون حافظ قرآن کاهش پیدا کند. این هدف ممکن است بزرگ و دشوار به نظر برسد، اما با برنامه ریزی، هم افزایی و استمرار، می توان گام های جدی برای تحقق آن برداشت.

ایکنا_ در این میان، نقش مردم و مجموعه های مردمی قرآنی را چگونه ارزیابی می کنید؟

یکی از مهم ترین سرمایه های کشور در حوزه قرآن، همین ظرفیت مردمی است. جلسات قرآن، مؤسسات مردمی و فعالان قرآنی در نقاط مختلف کشور، سال هاست بدون برخورداری از امکانات گسترده، فعالیت خود را ادامه داده اند و بسیاری از موفقیت های قرآنی کشور نیز حاصل همین تلاش های مردمی است.

به همین دلیل، اگر بخواهیم حرکت قرآنی کشور را تقویت کنیم، باید از این ظرفیت حمایت کنیم، نه اینکه صرفاً به ایجاد ساختار های جدید دولتی اکتفا کنیم. دستگاه های حاکمیتی و فرهنگی باید نقش پشتیبان، تسهیل گر و سیاست گذار را ایفا کنند و اجازه دهند ظرفیت های مردمی میدان دار فعالیت های قرآنی باشند.

البته مجموعه های مردمی نیز باید به سمت ارتقای کیفیت فعالیت های خود حرکت کنند. آموزش مربیان، استفاده از روش های نوین آموزشی، توجه به نیاز های نسل جدید و ایجاد جذابیت در برنامه های قرآنی از جمله موضوعاتی است که باید مورد توجه قرار گیرد.

ایکنا_ شرایط جنگی اخیر چه تأثیری بر فعالیت های قرآنی داشته است؟

با توجه به شرایط جنگ، طبیعی است که فعالیت های قرآنی نیز مانند بسیاری از فعالیت های اجتماعی، فرهنگی و آموزشی تحت تأثیر قرار گرفته باشد. در برخی بخش ها شاهد افول و کاهش فعالیت ها بوده ایم؛ چراکه شرایط جنگی، اولویت ها و شرایط زندگی مردم را تغییر می دهد و بسیاری از برنامه های فرهنگی و اجتماعی نیز ناگزیر با محدودیت هایی مواجه می شوند.

اما در کنار این مسئله، شاهد یک اتفاق مثبت نیز بوده ایم و آن توجه بیشتر به برخی مفاهیم قرآنی متناسب با شرایط روز جامعه است. به ویژه در ابعاد جهاد، مقاومت، ظلم ستیزی و خون خواهی، آیات قرآن بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته اند.

در شرایطی که جامعه با مسئله جنگ و تهدید مواجه است، مردم بیش از گذشته به دنبال پاسخ های معنوی و فکری هستند و قرآن می تواند در این زمینه نقش مهمی ایفا کند. قرآن درباره جهاد، مقاومت در برابر ظلم، دفاع از حق و ایستادگی در برابر دشمنان، آموزه های فراوانی دارد و این مفاهیم می توانند برای جامعه امروز نیز الهام بخش باشند.

خوشبختانه فعالان قرآنی نیز تلاش کرده اند متناسب با شرایط موجود، این بخش از معارف قرآن را بیشتر مورد توجه قرار دهند. در این ایام، آیاتی که با موضوع مقاومت، ظلم ستیزی و ایستادگی ارتباط دارند، بیشتر در جلسات قرآن، محافل و برنامه های فرهنگی مورد استفاده قرار گرفته اند و این امر می تواند زمینه ای برای ارتباط عمیق تر مردم با مفاهیم کاربردی قرآن باشد.

البته باید توجه داشته باشیم که ارتباط جامعه با قرآن نباید فقط در شرایط خاص و بحرانی تقویت شود. ما باید کاری کنیم که قرآن در همه شرایط، در متن زندگی مردم حضور داشته باشد. جنگ و بحران می تواند توجه مردم را به برخی مفاهیم قرآن افزایش دهد، اما هدف نهایی باید انس دائمی جامعه با قرآن و بهره گیری از معارف آن در همه ابعاد زندگی باشد.

ایکنا_ با توجه به این شرایط، مهم ترین وظیفه فعالان قرآنی در مقطع کنونی چیست؟

فعالان قرآنی باید ضمن حفظ و تقویت فعالیت های جاری، تلاش کنند قرآن را متناسب با نیاز های واقعی جامعه عرضه کنند. قرآن کتاب زندگی است و در هر شرایطی می تواند برای انسان و جامعه پیام داشته باشد.

اگر شرایط جامعه اقتضا می کند که درباره مقاومت، جهاد و ظلم ستیزی صحبت شود، باید این مفاهیم را از متن قرآن استخراج و به زبان قابل فهم برای مردم بیان کنیم. در عین حال نباید از سایر ابعاد قرآن، از جمله اخلاق، خانواده، تربیت، معنویت و سبک زندگی غفلت شود.

امروز بیش از هر زمان دیگری به یک حرکت هماهنگ میان همه فعالان قرآنی نیاز داریم. مؤسسات، جلسات قرآن، حافظان، قاریان، اساتید، خیرین و دستگاه های فرهنگی باید ظرفیت های خود را کنار یکدیگر قرار دهند. اگر این هم افزایی شکل بگیرد، می توان امیدوار بود که هم فعالیت های قرآنی از شرایط موجود عبور کند و هم در مسیر تحقق مطالبات بلندمدت رهبر شهید انقلاب، گام های مؤثرتری برداشته شود.

در نهایت باید تأکید کنم که فاصله ما با قله های ترسیم شده نباید موجب ناامیدی شود؛ بلکه باید انگیزه ای برای حرکت بیشتر باشد. راه رسیدن به جامعه قرآنی، راهی طولانی است و نیازمند صبر، برنامه ریزی، حمایت و استمرار است. آنچه اهمیت دارد این است که مسیر را درست تشخیص دهیم و با هم افزایی همه ظرفیت های کشور، قدم به قدم به آن اهداف نزدیک شویم.

انتهای پیام