فاسق؛ کسی که گناه کردن برای او عادی شده است

به گزارش ایکنا از همدان، حجت الاسلام والمسلمین حسین ثروتی مدرس و پژوهشگر قرآن کریم در ادامه تشریح و بیان نکاتی از قرآن کریم، به آیه 23 سوره زمر می رسیم؛ خداوند در این آیه می فرماید: «اللَّهُ نَزَّلَ أَحْسَنَ الْحَدیثِ کِتَابًا مُتَشَابهًا مَثَانِیَ تَقْشَعِرُّ مِنْهُ جُلُودُ الَّذینَ یَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ ثُمَّ تَلِینُ جُلُودُهُمْ وَقُلُوبُهُمْ إِلَیٰ ذکْرِ اللَّهِ ۚ ذَٰلِکَ هُدَی اللَّهِ یَهْدی بهِ مَنْ یَشَاءُ ۚ وَمَنْ یُضْلِلِ اللَّهُ فَمَا لَهُ مِنْ هَادٍ».

خداوند در این آیه قرآن را «احسن الحدیث»، یعنی بهترین سخن و زیباترین کلام معرفی کرده است. اگر انسان با جان و دل این حقیقت را بپذیرد که خداوند، با علم، حکمت، قدرت و رحمت بی نهایت، بهترین سخن را نازل کرده است، حقیقتاً عاشق قرآن می شود و حاضر نیست از این کتاب الهی فاصله بگیرد.

قرآن کریم کتابی هماهنگ و یکپارچه است؛ به این معنا که مطالب آن با یکدیگر تعارض و تناقض ندارند، بلکه آیات و مفاهیم آن به یکدیگر پیوسته و مرتبط هستند. برخلاف سخنان انسان که به دلیل محدود بودن علم و آگاهی ممکن است دچار تغییر، اختلاف و ناهماهنگی شود، کلام الهی یکدست و منسجم است.

بیشتر بخوانید:

 دانش و حق شناسی بدون عمل به هدایت نمی رساند   اخلاص در بندگی؛ پیام اصلی آیات نخست سوره زمر   تقوا؛ سپر نجات انسان در برابر عذاب آشکار 

خداوند در ادامه آیه، تأثیر قرآن بر اهل خشیت را بیان می کند؛ کسانی که از عظمت پروردگار خویش خشیت دارند، هنگامی که با قرآن مواجه می شوند، «جُلُودُ الَّذینَ یَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ»؛ پوست و اندامشان از عظمت پروردگار به لرزه می افتد، اما پس از آن «تَلِینُ جُلُودُهُمْ وَقُلُوبُهُمْ إِلَیٰ ذکْرِ اللَّهِ»؛ پوست ها و دل هایشان با یاد خدا نرم و آرام می شود. در اینجا حالتی میان ترس و آرامش برای انسان مؤمن شکل می گیرد؛ از یک سو عظمت پروردگار را درک می کند و این توجه، لرزه بر اندامش می اندازد و از سوی دیگر با یاد خداوند آرامش پیدا می کند. این همان هدایت الهی است که خداوند به وسیله قرآن برای بندگان خویش قرار داده است.

در پایان آیه آمده است: «وَمَنْ یُضْلِلِ اللَّهُ فَمَا لَهُ مِنْ هَادٍ»؛ کسی که خداوند او را گمراه کند، دیگر هدایت کننده ای برای او نخواهد بود. یکی از صفات خداوند که در قرآن کریم بارها به آن اشاره شده، اضلال و گمراه کردن است؛ البته خداوند چه کسی را گمراه می کند؟ در آیه 26 سوره بقره آمده است: «وَمَا یُضِلُّ بهِ إِلَّا الْفَاسِقِینَ»؛ یعنی خداوند به وسیله این مثل ها کسی را گمراه نمی کند، مگر فاسقان.

فاسق کسی است که گناه برای او به امری عادی تبدیل شده است؛ به گناه بی اعتنا می شود. اگر انسان در مسیر گناه به چنین مرحله ای برسد، خود را در معرض گمراهی قرار داده است.

در آیه 24 سوره زمر، وضعیت انسان های گرفتار عذاب الهی ترسیم می شود؛ «أَفَمَنْ یَتَّقِی بوَجْهِهِ سُوءَ الْعَذَاب یَوْمَ الْقِیَامَةِ»؛ آیا کسی که در روز قیامت با صورت خود از عذاب سخت محافظت می کند، همانند انسان دیگری است که گرفتار چنین وضعیتی نیست؟

تصویر انسانی که در روز قیامت گرفتار عذاب شده و می خواهد با صورت خود عذاب را از خویش دور کند، بیانگر شدت گرفتاری جهنمیان است. در بخش هایی از قرآن نیز به بسته شدن دست ها و زنجیر شدن جهنمیان اشاره شده است. این وضعیت نشان می دهد که عذاب قیامت تنها یک گرفتاری ساده نیست، بلکه انسان گناهکار با شرایط بسیار سختی مواجه خواهد شد. در ادامه همین آیه آمده است: «وَقِیلَ لِلظَّالِمِینَ ذُوقُوا مَا کُنْتُمْ تَکْسِبُونَ»؛ به ستمکاران گفته می شود آنچه را در دنیا به دست می آوردید، بچشید. نکته قابل توجه این است که تعبیر قرآن تنها کیفر اعمال نیست، بلکه می فرماید آنچه را کسب می کردید، بچشید؛ یعنی انسان در روز قیامت نتیجه و حقیقت اعمالی را که در دنیا انجام داده است، در برابر خود خواهد دید.

در آیات بعد نیز سرنوشت اقوام پیشین بیان می شود: «کَذَّبَ الَّذینَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَأَتَاهُمُ الْعَذَابُ مِنْ حَیْثُ لَا یَشْعُرُونَ» (زمر / آیه 25)؛ کسانی که پیش از اینان بودند نیز تکذیب کردند. آنان قیامت و دین الهی را انکار کردند و باطل را جایگزین حق کردند و تصور کردند می توانند مردم را با ادعاهای خود فریب دهند. اما عذاب الهی از جایی به سراغ آنان آمد که تصورش را نمی کردند.

پس از آن، رسوایی در زندگی دنیا نیز برای آنان رقم خورد: «فَأَذَاقَهُمُ اللَّهُ الْخِزْیَ فِی الْحَیَاةِ الدُّنْیَا ۖ وَلَعَذَابُ الْآخِرَةِ أَکْبَرُ ۚ لَوْ کَانُوا یَعْلَمُونَ»(زمر / آیه 26). عذاب الهی تنها به آخرت موکول نمی شود و گاهی انسان نتیجه رفتار خود را در همین دنیا نیز می بیند. بخشی از عذاب، جسم انسان را دربرمی گیرد و بخشی دیگر عذاب روحی، رسوایی و بی آبرویی است.

این آیات برای انسان مؤمن یک هشدار جدی است تا تلاش کند روزبه روز پاک تر زندگی کند و خود را از آلودگی گناه، ظلم و پایمال کردن حقوق دیگران دور نگه دارد؛ تا به لطف خداوند از چنین عذاب های سختی در دنیا و آخرت نجات پیدا کند.

در ادامه تلاوت و تدبر در سوره زمر، به آیه 27 می رسیم. خداوند در این آیه می فرماید: «وَلَقَدْ ضَرَبْنَا لِلنَّاسِ فِی هَذَا الْقُرْآنِ مِنْ کُلِّ مَثَلٍ لَعَلَّهُمْ یَتَذَکَّرُونَ».

خداوند در قرآن برای مردم از هر مثلی که برای هدایت و زندگی آنان لازم است، بیان کرده تا متذکر شوند. اگر انسان به این حقیقت باور داشته باشد، نوع نگاه او به قرآن نیز متفاوت خواهد شد؛ چراکه قرآن کتابی است که همه نکات مورد نیاز انسان برای هدایت و رسیدن به سعادت در آن مورد توجه قرار گرفته است.

آیه 28 می فرماید «قُرْآنًا عَرَبیًّا غَیْرَ ذی عِوَجٍ لَعَلَّهُمْ یَتَّقُونَ»؛ قرآن، کتابی خواندنی و روشن است که در آن هیچ انحراف و اشتباهی وجود ندارد. تعبیر «قرآن» به معنای خواندنی و «عربی» در اینجا ناظر به روشن و واضح بودن آن است؛ یعنی انسان با متنی مواجه است که قابلیت خواندن و فهم دارد و در مسیر هدایت، دچار انحراف و نادرستی نیست.

خداوند مجموعه ای کامل را برای انسان ها قرار داده است؛ مجموعه ای که در آن هر آنچه برای درست زندگی کردن و رسیدن به سعادت لازم است، مورد توجه قرار گرفته است. در این کتاب، از هر مثل و نکته ای که برای هدایت انسان لازم بوده، سخن به میان آمده و مطالب آن روشن و منسجم است و خطا و انحرافی در آن وجود ندارد. بنابراین، اگر انسان با وجود چنین کتابی نتواند در مسیر درست زندگی حرکت کند، باید بیش از هر چیز در رفتار و عملکرد خود بازنگری کند؛ چراکه خداوند قرآن را برای این قرار داده است که انسان ها متذکر شوند و تقوا پیشه کنند.

انتهای پیام