صیانت از جمهوریت و تداوم سیاست های اصولی در رهبری سوم انقلاب

به گزارش ایکنا، حجت الاسلام والمسلمین قاسم شبان نیا، عضو هیئت علمی مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی(ره)، دوم شهریورماه طی سلسله نشست های علمی با موضوع «رهبری سوم انقلاب اسلامی (شرایط و الزامات جدید)» که توسط پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی برگزار شد، اظهار کرد: در دوره های رهبری امامین انقلاب، علی رغم تفاوت های محسوس در نحوه راهبری جامعه، اصول قانون اساسی همواره مورد توجه قرار داشته و این رویکرد قطعاً در دوره رهبری سوم نیز تداوم خواهد یافت.

وی افزود: شخصیت حضرت امام و رهبر شهید به گونه ای بود که برخی تفاوت ها را می طلبید؛ امام به عنوان چهره ای کاریزماتیک، مؤسس و معمار انقلاب اسلامی بودند و دهه اول انقلاب تحت هدایت ایشان پیش رفت. از نظر بنده، تمامی کسانی که در نظام اسلامی نقش داشتند، خود را زیرمجموعه امام می دیدند، اما در دوره رهبری شهید این اتفاق نیفتاد و برخی، جایگاه خود را در کنار یا عرض ایشان می پنداشتند که این امر، مسیر رهبری شهید را دشوارتر می کرد.

شبان نیا در ادامه اشاره کرد: برخی معتقدند به دلیل جایگاه امام، ناچار به پذیرش ولایت مطلقه فقیه بودند اما پس از وفات ایشان، صراحتاً این نظر را کنار گذاشتند. از این رو، در حالی که زمینه اجرای احکام حکومتی در دوره امام فراهم تر بود، رهبری شهید نیز در مواردی می توانستند حکم حکومتی صادر کنند، اما به دلیل نبود زمینه لازم برای اجرا، چنین نکردند.

خطر خودبزرگ تربینی

عضو هیئت علمی مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی(ره) تصریح کرد: در خصوص رهبری سوم انقلاب، تصور بنده این است که اگر برخی از فعالان درون نظام که تجربیاتی اندوخته اند، نسبت به مقام ولایت و وظیفه ولایت مداری متوجه نباشند، ممکن است تجارب خود را برتر از رهبری بدانند؛ در چنین حالتی با چالش های جدی روبرو خواهیم بود، به ویژه آنکه زمینه های چنین سخنانی فراهم شده و شاهد زمزمه هایی در این عرصه هستیم.

وی با این تحلیل که دوران رهبری شهید دشوارتر از دوران امام بود و رهبری سوم نیز تا حدی چالش های بیشتری نسبت به رهبری شهید خواهد داشت، افزود: رهبری شهید همواره تأکید می کردند که «رویش های انقلاب» نسبت به «ریزش ها» بیشتر بوده است و همین امر موجب تداوم رویکردهای ایشان شد. در دوره رهبری سوم، شاهد یک «بعثت مردمی» هستیم و رویش های بسیار بیشتری نسبت به دوره دوم مشاهده می کنیم؛ لذا باید از این ظرفیت برای پیشبرد اهداف جدید بهره برد و از این جهت، دست رهبر سوم بازتر است.

شبان نیا اظهار کرد: امامین انقلاب هیچ تغییری در سیاست های اصولی انقلاب ایجاد نکردند؛ برای نمونه، افرادی مانند ملی گراها (بازرگان و ...) با سیاست «صدور انقلاب» مشکل داشتند، اما این سیاست در هر دو دوره اجرا شد و در دوره کنونی نیز تداوم خواهد یافت، هرچند که در رویکردها تفاوت هایی ایجاد شود. امام، ولایت فقیه را به عنوان نظام سیاسی تعریف کرده و بنیان آن را نهادند؛ رهبری شهید این نظام را توسعه دادند، به ساختارسازی پرداختند و بر آن استحکام بخشیدند و در دوره کنونی، این ساختار نظم و بهینگی بیشتری خواهد یافت.

عضو هیئت علمی مؤسسه امام خمینی(ره) با بیان اینکه ولایت فقیه تجربه جدید نظام اسلامی است که در صدر اسلام وجود نداشت و روز به روز بهینه تر شده و در دوره کنونی قوت بیشتری می گیرد، تصریح کرد: ما معتقدیم مشروعیت حکومت انبیاء و ائمه(ع) الهی است، اما مردم نیز رکنی مؤثر و اثرگذارند و می توانند ماهیت و مسیر یک نظام سیاسی را تغییر دهند.

وی تأکید کرد: یکی از خدمات ارزشمند امام و رهبر شهید، با وجود اختلاف نظرات جدی در نظریه ولایت فقیه، اهمیت دادن به مردم بود. ایشان هم از «اسلامیت» و هم از «جمهوریت» نظام دفاع کردند و این صیانت در دوره رهبری کنونی نیز تداوم خواهد داشت.

پیامد مبارک هماهنگی مردم و مسئولان با رهبری

شبان نیا در ادامه اظهار کرد: امام و رهبر شهید در گام اول انقلاب، نظام را راهبری کردند و ما اکنون در گام دوم انقلاب هستیم. وی اشاره کرد که برخی به نام اسلام در پی حذف جمهوریت بودند و برخی دیگر به نام جمهوریت، اسلام سکولار را دنبال می کردند؛ اما تجربه انقلاب اسلامی نشان داد هرگاه میان مردم، مسئولان و رهبری «تناسب حرکتی» برقرار شود، نظم اسلامی به اوج عزت و اقتدار می رسد و هرگاه یکی از این ارکان دچار لنگ زنی شود، نظام با مشکل مواجه می گردد.

وی با بیان اینکه امام و رهبر شهید، علی رغم اطلاع از خطاهای احتمالی جامعه یا برخی نهادها در تصمیم گیری ها، اجازه می دادند نظر مردم لحاظ شود، افزود: امام با وجود اینکه می دانستند مرحوم منتظری برای مقام رهبری مناسب نیستند، ایشان را پذیرفتند؛ زیرا هدفشان رشد دادن خبرگان و کسب تجربه مردم بود و نمی خواستند همه امور را صرفاً با دستور مستقیم خود پیش ببرند و در واقع رویکردی «اقناعی» در پیش گرفتند. همچنین در مورد بنی صدر نیز، امام با اینکه ایشان را لایق مقام نمی دانستند، اما به دلیل رأی مردم، حکم تنفیذ ایشان را جاری کردند.

شبان نیا در پایان تصریح کرد: رهبری شهید نیز بارها بر خلاف نظر شخصی خود، اجازه دادند مسئولان و مردم برخی مسائل را تجربه کنند و این روند در دوره کنونی نیز تداوم خواهد داشت. با توجه به «بعثت مردمی» و «فتح الفتوح انقلاب» که در جنگ سوم رخ داد، اکنون شرایطی کاملاً متفاوت با دوران امامین انقلاب را شاهد خواهیم بود.

انتهای پیام