توافق مکه می تواند فرصتی برای ترمیم ضعف های وحدت اسلامی باشد

در حالی که نظم امنیتی منطقه غرب آسیا، در حال گذار از اتحادهای سنتی تحت حمایت غرب به سمت الگوهای «خودبنیاد منطقه ای» است، امضای توافق امنیتی و دفاعی میان عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان، بار دیگر نگاه ها را به سوی ظرفیت های نظامی جهان اسلام معطوف کرده است. این ائتلاف سه ضلعی که هر کدام وزنه های ژئوپلیتیک مهمی در منطقه محسوب می شوند، اکنون در حال ترسیم نقشه جدیدی برای همکاری های نظامی هستند.

اما فراتر از محاسبات نظامی، سؤالی که ذهن هر دغدغه مند حوزه وحدت اسلامی را به خود مشغول می دارد این است که آیا این توافق، بستری برای «همگرایی پایدار میان امت اسلامی است یا در سایه تضاد اولویت های راهبردی و شکاف های عمیق سیاسی، تنها به یک ائتلاف صوری برای مدیریت بحران های کوتاه مدت بدل خواهد شد؟

خبرگزاری ایکنا در گفت وگو با حجت الاسلام والمسلمین غیور غالب، از علمای برجسته پاکستان و کارشناس مسائل دینی و سیاسی و فعال اجتماعی و مدنی این کشور به این مسئله پرداخت که چگونه می توان این توافق را در ترازوی واقع گرایی سیاسی سنجید و آیا این پیمان می تواند ضعف های مزمن در وحدت و انسجام امت اسلامی را ترمیم کند یا خود، متأثر از همان واگرایی ها، از رسیدن به هدفی تمدنی بازخواهد ماند؟ مشروح گفت وگو را در ادامه می خوانیم:

ایکنا ـ همانطور که می دانید بین عربستان، ترکیه و پاکستان یک توافق دفاعی و امنیتی شکل گرفت. از نظر شما این توافق نامه چه مزیت هایی برای آینده امت اسلامی خواهد داشت؟

انجام این تفاهم نامه در  عمل امری مطلوب و بجا است که باید به فال نیک گرفت. آرزوی علمای اسلام و رهبران برجسته مسلمان از جمله حضرت امام خمینی(ره) همین بود که مسلمانان در میان خود ائتلافی واحد باشند و در مقابل ظلم، استبداد و زورگویی بایستند و از همه مهم تر در برابر ظلم صهیونیسم ایستادگی کرده و حق مظلوم را از ظالمین بگیرند اما بهتر این بود که در این توافق نامه، تمام کشورهای اسلامی و همه سران کشورهای مسلمان ائتلافی واحد تشکیل می دادند و به توافقی می رسیدند که منشأ اثرات مثبت برای همه می بود البته چنانچه اعلام شده راه برای پیوستن سایر کشورها به این ائتلاف باز است.

ایکنا ـ از هفتم اکتبر 2023 حدود دو و نیم سال گذشته که مردم بی گناه فلسطین اعم از کودکان، زنان و مردان در اثر نسل کشی رژیم اشغالگر صهیونیستی در خون خود غلطیدند و خانه و وطنشان در غزه آوار شد، آیا همان زمان تشکیل این ائتلاف و توافق لازم نبود؟ آیا حاکمان کشورهای اسلامی فریادهای مردم بی دفاع غزه را نشنیدند یا نمی خواستند بشنوند و حتی برخی حکمرانان کشورهای اسلامی بقای خود را در سازش با رژیم صهیونیستی می دانستند. این سهل انگاری را چگونه ارزیابی می کنید؟

همانطور که اشاره کردید این توافق نامه باید در همان بحران جنگ غزه شکل می گرفت آن زمان که مسلمانان مظلوم غزه شاهد شهادت زن و فرزندان خود بودند و از خاک و موطن خود آواره شدند و اجساد قربانیان خود را از زیر تلی خاک و آوار بیرون می کشیدند. ای کاش آن زمان ائتلافی واحد شکل می گرفت و سران امت اسلام به خود می آمدند و حداقل مرزهای خود را به روی آوارگان فلسطینی می گشودند و به راحتی نظاره گر هزاران شهید و اسیر در خاک فلسطین نبودند. اما متأسفانه تنها معدودی از کشورها در برابر این ظلم و بیداد رژیم اشغالگر سکوت نکردند. ولی باز باید واقع بین بود، هنوز هم دیر نشده اگر همه مسلمانان از خواب غفلت بیدار شوند و در برابر این اشغالگری سکوت نکنند می توان با ائتلافی واحد و اتحادی قوی در برابر ظلم و استبداد ایستاد و حق مظلوم را از ظالم گرفت. این ائتلاف همان پیمان واقعی و اثرگذار برای امت اسلام خواهد بود که آثار و برکاتش شامل تمام مسلمانان خواهد شد.

 ایکنا ـ با توجه به اینکه یکی از بزرگترین موانع در راه اتحاد واقعی کشورهای اسلامی، نگاه های واگرایانه به مسائل کلان منطقه ای است، به نظر شما این توافق تا چه حد می تواند از سطح همکاری های صرفاً نظامی فراتر رفته و به تقویت پیوندهای راهبردی امت اسلامی کمک کند؟

اثربخشی و نتایج نهایی این تفاهم نامه، مستقیماً به میزان فراگیر بودن آن بستگی دارد. اگر هدف از این توافق، صیانت از حریم کشورهای اسلامی و مقابله با ظلم و استبداد باشد، گامی بسیار ارزشمند خواهد بود؛ اما برای رسیدن به شکوفایی واقعی، این پیمان نباید در سطح یک ائتلاف محدود سه جانبه باقی بماند.

ای کاش این مسیر دیپلماتیک پیش از نهایی شدن توافق میان این سه کشور، از طریق مشورت با سایر کشورهای اسلامی و ایجاد یک ساختار مشورتی آغاز می شد تا شاهد یک اتحاد منسجم و قدرتمندتر باشیم. با این حال، اگر این توافق راه را برای مشارکت سایر کشورهای اسلامی باز بگذارد و بر پایه قراردادی منسجم و همه جانبه بنا شود، می تواند به پیروزی و موفقیت پایدار برای کل جهان اسلام در برابر چالش های بزرگ منجر شود.

انتهای پیام