انس با قرآن آرامش و قدرت تاب آوری انسان را افزایش می دهد

قرآن کریم، کتاب هدایت و چراغ راه انسان در مسیر زندگی است؛ کتابی که با آموزه های ارزشمند خود، راه سعادت، آرامش و رشد معنوی را به انسان نشان می دهد. اهمیت قرآن تنها در تلاوت آیات آن خلاصه نمی شود، بلکه حقیقت کلام الله وحی زمانی در زندگی انسان جلوه می کند که انسان با آن مأنوس شود، در آیات آن تدبر کند و آموزه های قرآنی را در رفتار و سبک زندگی خود به کار گیرد.

انس با قرآن می تواند زمینه ساز آرامش درونی، تقویت ایمان، افزایش امید و توانمندی انسان در مواجهه با مشکلات و سختی های زندگی باشد. قرآن کریم با دعوت انسان به صبر، توکل، اخلاق نیکو و پرهیز از ناامیدی، مسیر زندگی را روشن می کند و او را به سوی کمال و تعالی سوق می دهد.

از این رو، توجه به ترویج فرهنگ انس با قرآن، به ویژه در میان نسل جوان و خانواده ها، ضرورتی انکارناپذیر است، چراکه جامعه ای که با قرآن مأنوس باشد، از ظرفیت بیشتری برای تقویت اخلاق، معنویت، همدلی و مسئولیت پذیری برخوردار خواهد بود.

در همین راستا خبرنگار ایکنا از اردبیل با هاله فیروزی داور و فعال قرآنی گفت وگو کرده است که مشروح آن را در ادامه می خوانیم:

ایکنا ـ لطفاً خودتان را معرفی کنید و درباره سوابق علمی و فعالیت های قرآنی تان توضیح دهید.

بنده هاله فیروزی، داور و فعال قرآنی، دارای مدرک دکترای علوم قرآن و حدیث و کارشناسی ارشد فلسفه غرب از دانشگاه تهران هستم.

از حدود سال 1377 به صورت حرفه ای وارد عرصه قرائت قرآن کریم شدم و تاکنون موفق به کسب 13 عنوان برتر اول و دوم در مسابقات معتبر کشوری در رشته های قرائت تحقیق و ترتیل شده ام.

پس از کسب رتبه نخست کشور در رشته قرائت تحقیق در مسابقات سراسری قرآن کریم سازمان اوقاف و امور خیریه در سال 1398، وارد عرصه داوری مسابقات قرآن شدم و موفق به اخذ درجه معتبر داوری در رشته صوت از سازمان اوقاف و امور خیریه شدم.

همچنین در سال 1403 به عنوان داور مسابقات بین المللی قرآن کریم جمهوری اسلامی ایران، در خدمت شرکت کنندگان کشور های مختلف اسلامی در رشته های حفظ و قرائت قرآن کریم بودم.

ایکنا ـ با توجه به این سابقه و تجربه، از نگاه شما انس با قرآن چه اهمیتی دارد و چه تأثیری می تواند بر زندگی انسان داشته باشد؟

کسی که با قرآن مأنوس است و رهنمود های آن را می پذیرد، نگاهش به زندگی، نگاهی دینی و قرآنی خواهد بود. چنین فردی از بسیاری از سردرگمی هایی که ممکن است افراد فاقد نگاه دینی و قرآنی با آن مواجه شوند، مصون تر است، چراکه قرآن درباره بسیاری از اتفاقات و موقعیت هایی که به صورت روزمره یا در مقاطع مختلف زندگی برای انسان پیش می آید، راه مشخصی ارائه کرده و به ما می آموزد که در هر موقعیت چگونه رفتار کنیم و چه تصمیمی بگیریم.

انسان تنها یک بار در این دنیا زندگی می کند و فرصت ندارد که همه مسیر ها را بار ها تجربه کند و برای هر مسئله ای روش های مختلف را بیازماید. قرآن در بسیاری از این موارد مسیر را برای انسان روشن می کند و به او می آموزد چگونه با مسائل و چالش های زندگی مواجه شود.

ایکنا ـ قرآن چه نگاهی به دنیا و اتفاقات زندگی دارد؟

قرآن به ما می آموزد که دنیا را چگونه ببینیم؛ دنیایی که زودگذر است. همچنین سفارش می کند که در برابر نعمت هایی که دیگران دارند، دچار حسرت نشویم و از سرگذشت اقوام و انسان های گذشته عبرت بگیریم.

قرآن عاقبت کسانی را که مسیر های مختلفی را انتخاب کرده اند، بیان می کند و از این طریق به انسان می آموزد که در برابر اتفاقات و پیشامد های گوناگون زندگی چگونه رفتار کند.

همین رهنمود ها موجب می شود سردرگمی، سرگردانی و آشفتگی هایی که ممکن است برای انسان در طول زندگی ایجاد شود، کاهش پیدا کند و این همان آرامش روحی و روانی است که متأسفانه بسیاری از انسان های امروز از آن محروم هستند.

ایکنا ـ مهم ترین دستاورد انس با قرآن در زندگی شما چه بوده است؟

به نظر من، بزرگ ترین دستاورد انس با قرآن، برخورداری از آرامش روحی و روانی است. این آرامش در مواجهه با چالش های مختلف زندگی به انسان کمک می کند مسیر درست را پیدا کند و با اطمینان بیشتری با مسائل روبه رو شود.

ایکنا ـ چرا برخی نوجوانان و جوانان به سمت حفظ قرآن نمی روند؟ آیا حفظ قرآن نیازمند استعداد خاصی است؟

بیشتر افرادی که در مدارس عادی تحصیل می کنند، از توانایی ذهنی لازم برای یادگیری و حفظ قرآن برخوردار هستند. ممکن است برای برخی افراد این مسیر زمان بیشتری ببرد و برای برخی سریع تر اتفاق بیفتد.

افرادی که می توانند قرآن را در مدت بسیار کوتاهی و با آرامش حفظ کنند، معمولاً از استعداد های ویژه برخوردارند، اما برای سایر افراد نیز حفظ قرآن کاملاً امکان پذیر است؛ به شرط آنکه اراده و پشتکار داشته باشند، از مشوق خوبی برخوردار باشند و خانواده و محیط آموزشی مناسبی برای آنان فراهم باشد.

حفظ قرآن کار غیرممکنی نیست، اما نیازمند استمرار، صبر، انگیزه و فراهم بودن شرایط مناسب آموزشی و خانوادگی است.

ایکنا ـ درباره اهمیت استعداد در قرائت قرآن و نقش آن در موفقیت قاریان توضیح دهید.

در زمینه قرائت قرآن، استعداد نیز اهمیت زیادی دارد و افراد باید از ذهن موسیقایی مناسبی برخوردار باشند. در آموزشگاه ها برای شناسایی این استعداد، تست های خاصی انجام می شود، اما درباره نوجوانان، جوانان، دانش آموزان و دانشجویان معمولاً با اغماض بیشتری عمل می کنیم و تلاش می کنیم زمان بیشتری را برای آنان اختصاص دهیم تا فرصت تقویت ذهن موسیقایی خود را پیدا کنند.

ایکنا ـ رسانه ها چه نقشی در ترویج فرهنگ و معارف دینی و قرآنی دارند؟

رسانه ها امروز قوی ترین نقش را در اشاعه فرهنگ، افکار و علم دارند و با تبدیل شدن جهان به یک دهکده جهانی، نقش رسانه ها در شکل دهی به افکار و سبک زندگی مردم بیش از گذشته شده است.

رسانه ها می توانند انسان ها را به سمت رفتار های خشن سوق دهند یا زمینه رشد تمدن و فرهنگ را فراهم کنند. همچنین می توانند انسان ها را به سمت خداگرایی و معنویت هدایت کنند یا برعکس، زمینه گسترش بی توجهی به دین و معنویت را فراهم آورند.

بنابراین، رسانه یک ابزار بسیار قدرتمند است که می تواند در جهت های مختلف مورد استفاده قرار گیرد و باید از ظرفیت آن برای ترویج صحیح معارف قرآن، تربیت دینی و ایجاد سبک زندگی قرآنی در جامعه به درستی استفاده کرد.

ایکنا ـ انس با قرآن چگونه بر اخلاق، روابط و تصمیم های انسان اثر می گذارد؟

کسی که با قرآن مأنوس و با آن عجین شده است، قرآن را دوست دارد و وقتی انسان چیزی یا کسی را دوست داشته باشد، تلاش می کند خود را به آن شبیه کند.

ممکن است فردی حافظ قرآن باشد و تنها ظاهر قرآن را ببیند، اما کسی که حقیقتاً با قرآن انس دارد، تلاش می کند آموزه های آن را در زندگی خود جاری کند.

در جریان قرائت قرآن، انسان هر روز با آیات متعددی مواجه می شود که او را به صبر، تاب آوری، دقت در عملکرد، مهربانی، گذشت و بسیاری از فضایل اخلاقی دعوت می کنند. طبیعی است که تکرار و توجه به این آموزه ها بر روابط خانوادگی، تصمیم گیری، اخلاق، صبر، گذشت و ایثار انسان تأثیر بگذارد.

کسی که آیات مربوط به قیامت و پاسخگویی انسان در برابر اعمال خود را می بیند و به آن ها ایمان دارد، تلاش می کند در عملکردش دقت بیشتری داشته باشد، چراکه انسان براساس آموزه های قرآن باید نسبت به اعمال خود پاسخگو باشد و آثار رفتار خود را هم در دنیا و هم در آخرت خواهد دید.

چنین فردی بیشتر مراقب روابط خود، اخلاقش و نوع معاشرت با دیگران است و تلاش می کند بداند با چه کسی همنشین شود، چه سخنی بگوید، چقدر سخن بگوید و در موقعیت های مختلف تا چه اندازه صبر و گذشت داشته باشد.

درواقع، نخستین تأثیر قرآن بر خود انسان و عملکرد فردی اوست و در مرحله بعد، این تأثیر در ارتباط با دیگران و تصمیم گیری ها نیز خود را نشان می دهد. وقتی قرآن به انسان یک چارچوب مشخص می دهد، تصمیم های او نیز براساس همان چارچوب، دقیق تر و باثبات تر خواهد بود.

ایکنا ـ آیا آیه یا آموزه ای از قرآن وجود دارد که بیشترین تأثیر را در زندگی شما داشته باشد؟

همه انسان ها دارای ابعاد و حالات گوناگونی هستند و در طول روز با اتفاقات و افراد مختلفی مواجه می شوند و حالات روحی متفاوتی را تجربه می کنند. ما دائماً در حال از دست دادن و به دست آوردن هستیم؛ ممکن است غمی را از دست بدهیم و خوشحال شویم یا شادی ای را از دست بدهیم و ناراحت شویم.

درواقع، انسان دائماً در حال دریافت و از دست دادن حالات مختلف روحی است و در چنین شرایطی، یکی از آموزه های بسیار مهم قرآن، ایجاد تعادل روحی در انسان است.

آیه شریفه «لِکَیْلَا تَأْسَوْا عَلَیٰ مَا فَاتَکُمْ وَلَا تَفْرَحُوا بمَا آتَاکُمْ» به انسان می آموزد که برای آنچه از دست داده، بیش از اندازه اندوهگین نشود و برای آنچه به دست آورده، بیش از اندازه سرمست و وابسته نشود.

وقتی به زودگذر بودن دنیا توجه می کنیم و می بینیم اطرافیان، بزرگان و عزیزان ما یکی پس از دیگری از دنیا می روند و خود ما نیز استثنا نیستیم، بهتر است دنیا را بیش از اندازه جدی نگیریم.

البته منظور این نیست که انسان از شادی ها و داشته های دنیا بهره نبرد، بلکه نباید آن قدر به داشته های خود وابسته شود که برای حفظ آن ها، دیگران را زیر پا بگذارد، اخلاقیات را کنار بگذارد یا برای رسیدن به خواسته ای از ارزش های انسانی عبور کند.

از سوی دیگر، نباید برای از دست دادن چیزی آن قدر ناراحت، افسرده و غمگین شویم که فرصت لذت بردن از روز های زندگی را نیز از خود بگیریم. این آموزه قرآن می تواند در ایجاد تعادل روحی انسان بسیار مؤثر باشد.

ایکنا ـ قرآن چگونه می تواند به تقویت امید، آرامش و تاب آوری انسان کمک کند؟

براساس روایات، صبر جایگاه بسیار مهمی در ایمان دارد. فردی که صبور نیست، ممکن است در زندگی دچار اشتباهات زیادی شود، اما انسان صبور می تواند در مسیر کسب فضایل اخلاقی موفق تر باشد.

امروز در جامعه و جهان با مسائل مختلفی مواجه هستیم؛ از مشکلات اقتصادی و معیشتی گرفته تا مشکلات روحی و روانی که متأسفانه سن ابتلا به برخی از این مشکلات نیز کاهش یافته و در میان نوجوانان و جوانان مشاهده می شود.

بخشی از این مشکلات در اختیار انسان است و می تواند برای اصلاح آن تلاش کند، اما بخش دیگری خارج از اختیار و اراده ماست. در برابر این مسائل، قرآن انسان را به امید، صبر، تاب آوری و توکل به خداوند دعوت می کند.

توکل به خداوند یکی از مهم ترین آموزه های دین است و می تواند آرامش را در درون انسان ایجاد کند و حتی به سامان یافتن امور دنیوی او کمک کند. زمانی که انسان امید خود را از قدرت های بشری قطع می کند و به قدرت خداوند تکیه می کند، به این باور می رسد که اگر خداوند بخواهد، اتفاقی رخ خواهد داد و اگر نخواهد، هیچ قدرتی نمی تواند آن را محقق کند.

انسان در جریان توکل، صبر و اعتماد به خداوند می تواند آرامش و پایداری بیشتری در درون خود تجربه کند و نوع نگاهش به زندگی تغییر کند.

ایکنا ـ نقش رسانه ها در ترویج فرهنگ قرآنی را چگونه ارزیابی می کنید؟

رسانه ها قدرت فوق العاده ای در شکل دهی به افکار، فرهنگ و سبک زندگی مردم دارند و امروز این نقش بیش از گذشته اهمیت پیدا کرده است.

رسانه های غربی در حوزه فرهنگی عملکرد قدرتمندی داشته اند و متأسفانه در ترویج برخی جریان های ضد دینی نیز موفق عمل کرده اند. قدرت رسانه ای آن ها در جهان به خوبی دیده می شود.

رسانه های داخلی نیز خوشبختانه حرکت هایی را در این زمینه آغاز کرده و ادامه داده اند، اما به نظر من این فعالیت ها هنوز متناسب با سرعت و قدرت رسانه های خارجی نیست و باید با جدیت بیشتری دنبال شود.

رسانه ها می توانند یکی از قوی ترین ابزار ها برای ترویج فرهنگ قرآنی و دینی باشند؛ به ویژه با توجه به اینکه سرانه مطالعه در جامعه ما چندان بالا نیست و رسانه ها در مرکز توجه بخش قابل توجهی از مردم قرار دارند.

ایکنا ـ خبرگزاری ایکنا چه نقشی می تواند در معرفی الگو های موفق قرآنی داشته باشد؟

خبرگزاری ایکنا یکی از خبرگزاری های معتبر در حوزه قرآن و معارف است و می تواند در معرفی چهره های موفق قرآنی و بررسی ابعاد مختلف زندگی آن ها نقش مؤثری داشته باشد.

ایکنا می تواند سراغ افرادی برود که در عرصه های قرآنی موفق هستند و درباره ابعاد مختلف زندگی، مسیر موفقیت، مشکلات، تجربه ها و سبک زندگی آن ها با آنان گفت و گو کند.

افرادی که در مسیر قرآن موفق شده اند، معمولاً نکات شنیدنی و تجربه های ارزشمندی برای انتقال به جامعه دارند. پرداختن رسانه ای به زندگی این افراد می تواند برای جوانان و نوجوانان الهام بخش باشد و الگو های واقعی و دست یافتنی را پیش روی آنان قرار دهد.

قرآن به انسان یاد می دهد در شرایط دشوار صبور باشد، امید خود را از دست ندهد و با توکل بر خداوند تصمیم بگیرد. همین نگاه می تواند قدرت تاب آوری انسان را در برابر مشکلات افزایش دهد.

ایکنا ـ آیا حفظ و قرائت قرآن را می توان به معنای انس با قرآن دانست؟

خیر؛ حفظ و قرائت قرآن با انس با قرآن تفاوت دارد. ممکن است فردی حافظ قرآن باشد و آیات الهی را در سینه خود داشته باشد و مرتب آن ها را مرور کند یا قاری قرآن باشد و ارتباط زیادی با قرآن داشته باشد، اما مسئله مهم این است که این ارتباط به عمل و رفتار انسان نیز منجر شود.

ممکن است فردی حافظ یا قاری قرآن باشد، اما در عمل به برخی از آموزه های قرآن پایبند نباشد. بنابراین، هدف نهایی از حفظ و قرائت قرآن، رسیدن به مرحله ای است که آموزه های قرآن در زندگی انسان جاری و ساری شود.

ایکنا ـ نگاه صرفاً هنری به تلاوت قرآن چه آسیب هایی می تواند داشته باشد؟

اگر فردی آیات قرآن را دائماً بخواند، اما هدفش صرفاً کسب مقام، اجرای یک آهنگ یا ملودی و نشان دادن توانایی صوتی خود باشد، باید نسبت به این مسئله تأمل کرد.

در چنین شرایطی، قرآن ممکن است صرفاً به ابزاری برای نمایش هنر، صدا و توانایی های فرد تبدیل شود، در حالی که هدف اصلی از ارتباط با قرآن، هدایت و اصلاح انسان است.

این مسئله درباره حفظ قرآن نیز صدق می کند. اگر فردی قرآن را تنها برای تقویت حافظه، کسب عنوان «حافظ قرآن» یا ایجاد یک شخصیت صرفاً تزئینی برای خود حفظ کند، با حقیقت انس با قرآن فاصله دارد.

البته باید توجه داشت که هیچ انسانی از خطا مصون نیست. حافظ قرآن، قاری قرآن، مداح و سایر اقشار جامعه نیز ممکن است دچار خطا شوند؛ اما مهم این است که انسان آگاهانه در مسیر اصلاح خود حرکت کند و قرآن را در زندگی خود جاری کند.

ایکنا ـ انس واقعی با قرآن را چگونه تعریف می کنید؟

انس با قرآن یعنی انسان با قرآن عجین شود؛ یعنی قرآن فقط در زبان، حافظه یا صدای او حضور نداشته باشد، بلکه در نگاه، رفتار، تصمیم ها و سبک زندگی او نیز حضور داشته باشد.

فردی که حقیقتاً با قرآن مأنوس است، با کسی که صرفاً قاری قرآن است و ظاهر قرآن را در قرائت خود نشان می دهد، تفاوت دارد. هدف نهایی از قرائت، حفظ و فعالیت های قرآنی، رسیدن به همین انس و در نهایت عمل به آموزه های قرآن است.

ایکنا ـ در گسترش فعالیت های قرآنی، چه نکته ای باید مورد توجه قرار گیرد؟

اگر تربیت قرآنی صرفاً جنبه تزئینی داشته باشد و تنها به ظاهر امر توجه کنیم، ممکن است در عمل با مشکلات و آسیب هایی مواجه شویم.

اینکه صرفاً بگوییم فرزند ما حجاب خوبی دارد، حافظ قرآن است یا قاری قرآن است، به تنهایی کافی نیست. اگر توجه ما فقط به ظاهر قضیه باشد و از باطن و عمق تربیت غافل شویم، ممکن است زمینه آسیب های دیگری نیز فراهم شود.

پشت گسترش فعالیت های قرآنی باید تدبر، عمق بخشی و توجه به عصاره دین مورد توجه قرار گیرد و نباید آن قدر در ظاهر قضیه متوقف شویم که از حقیقت و باطن دین غافل بمانیم.

دین هم ظاهر دارد و هم باطن و هر دو باید در کنار یکدیگر حرکت کنند. نمی توان گفت باطن دین مهم است و ظاهر را نادیده گرفت یا برعکس، تنها به ظاهر توجه کرد و باطن را کنار گذاشت.

ایکنا ـ خانواده چه نقشی در تربیت قرآنی فرزندان دارد؟

اصل تربیت در خانواده شکل می گیرد، اما چگونگی این تربیت اهمیت بسیاری دارد. اگر والدین واقعاً قرآنی باشند و براساس آموزه های قرآن و اهل بیت(ع) زندگی کنند، فرزندان نیز به صورت طبیعی در مسیر قرآن قرار می گیرند.

کودکان بیش از آنکه به توصیه و نصیحت توجه کنند، رفتار والدین را می بینند. اگر ما نماز بخوانیم، روزه بگیریم، دروغ نگوییم و در رفتار خود صادق باشیم، فرزند نیز این رفتار ها را مشاهده می کند.

اما اگر ظاهر رفتار ما در جامعه یک چیز باشد و در محیط خانواده رفتار دیگری داشته باشیم، کودک خیلی سریع متوجه این تناقض می شود. بنابراین، تربیت قرآنی پیش از آنکه با سخن و نصیحت شکل بگیرد، با رفتار و الگوی عملی والدین آغاز می شود.

ایکنا ـ برای ایجاد علاقه به فعالیت های قرآنی در کودکان چه باید کرد؟

باید خاطره خوبی از محیط های قرآنی در ذهن کودکان ایجاد شود. به طور نمونه، اگر نماز جماعت برگزار می کنیم، کودک باید از حضور در این نماز احساس خوبی دریافت کند و پس از آن نیز ببیند فردی که نماز می خواند چه اخلاق و رفتاری دارد.

کودکان این مسائل را به سرعت با یکدیگر مقایسه می کنند و با ذهن ساده و بی آلایش خود نتیجه گیری دارند. بنابراین، باید بیش از هر چیز مراقب رفتار خود باشیم، چراکه کودکان بیش از سخنان ما، رفتارمان را می آموزند.

انتهای پیام