مسجدهای کوچک و محلی نقش مهمی در پیوند روزمره مردم با محله داشتند

به گزارش خبرنگار مهر، رضا سلیمان نوری بعدازظهر یکشنبه در بازدید اصحاب رسانه از مساجد اطراف حرم اظهار کرد: درباره برخی بناهای مذهبی و پیرامونی مشهد نیز روایت های تاریخی و مکتوب متفاوتی وجود دارد؛ برای نمونه، درباره یکی از آب انبارهای منطقه نواب صفوی، ثبت مکتوب قاجاری و انتساب صفوی در روایت های شفاهی هم زمان مطرح است، اما در هر صورت اصل بنا و آب انبار تاریخی آن حفظ شده و ثبت ملی است.

وی با اشاره به جایگاه مسجدهای کوچک در بافت شهر گفت: در مشهد حدود 30 مسجد کوچک با کارکردهای محلی وجود دارد که برخی فقط برای اقامه نماز ظهر و برخی برای نمازهای جماعت بازار و محله ها شکل گرفته اند. این مسجدها اغلب در فاصله ای ایجاد می شدند که دسترسی مردم به مسجد جامع یا مسجد بزرگ آسان نباشد و نماز اول وقت از دست نرود. مسجدهایی مانند مسجد موسوی جعفر و مسجد قبله، و نیز مسجدهای شناخته شده ای چون مسجد فیل، بخشی از همین تاریخ شهری هستند؛ مسجد فیل از قدیمی ترین مسجدهای شناخته شده مشهد است که اگرچه تخریب و بازسازی شده، اما نام و حافظه تاریخی آن باقی مانده است.

سلیمان نوری ادامه داد: درباره مسجد فیل روایت های متعددی وجود دارد؛ از جمله اینکه ساخت آن به فیل بانان همراه لشکر نادر نسبت داده می شود، یا اینکه هزینه اش از فروش دو فیل تأمین شده است، و در روایتی دیگر نیز نام مسجد به فردی با نام «حسن فیل» بازمی گردد که در مجاورت این بنا مغازه ای داشته است.

این خراسان پژوه تصریح کرد: مسجد فیل در آغازین رخدادهای انقلابی مشهد نیز نقش تاریخی داشته و یکی از نخستین وقایع منجر به شهادت در سلسله حرکت های انقلابی مشهد در سال 1342 در همین محدوده رقم خورده است.

وی گفت: روایت مسجدها، آب انبارها و بناهای تاریخی مشهد، صرفاً روایت معماری نیست؛ بلکه بخشی از هویت مذهبی، اجتماعی و تاریخی این شهر را بازگو می کند و باید در بازخوانی تاریخ محله ها جدی گرفته شود.