کاهش اثرات تکانه های اقتصادی بر زندگی مردم هدف باشد

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما بیست و هشتمین نشست استماع نخبگانی در راستای طرح سیمرغ رمضان-پویش خردورزی ملی برای ایران برخاسته با موضوع چالش های سیاست پولی و مهارم تورم در شرایط فعلی نه جنگ و نه صلح با حضور بابک نگاهداری، رییس مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی، سید علی روحانی، عضو هیات علمی دانشگاه امیرکبیر، حسین درودیان، اقتصاددان، کامران ندری، عضو هیات علمی دانشگاه امام صادق (ع)، مهدی نوری، استاد دانشگاه تهران، حسین توکلیان، استاد دانشگاه علامه طباطبایی (ره) و جمعی از صاحب نظران و نمایندگانی از سازمان برنامه و بودجه و وزارت اقتصاد برگزار شد. بابک نگاهداری، در این نشست با تصریح بر این نکته که تورم از اصلی ترین موضوعاتی است که کشور با آن درگیر است، گفت: باتوجه به جنگ اقتصادی که آمریکا علیه ایران راه انداخته است، نیاز داریم برای این شرایط تدابیر ویژه ای اتخاذ کنیم. هدف اصلی این جنگ اقتصادی ایجاد تورم در کشور و ناراضی کردن مردم است؛ بنابراین امروز در کنار آن رزمنده ای که پای لانچر از کشور دفاع می کند اقتصاددانان و کارشناسان و مسئولان کشور هم باید پای لانچر اقتصاد کشور محکم بایستند و از معیشت مردم دفاع کنند. وی افزود: تورم در ایران دارای ریشه های طولانی مدتی است که قطعا حل آن در کوتاه مدت و میان مدت به صورت کامل میسر نیست با این حال و باتوجه به جنگ اقتصادی دشمن ما باید تلاش کنیم با راهکار های کوتاه مدت و میان مدت تورم را مهار کرده و در صورت توان تا حد ممکن کاهش دهیم. هدف باید مدیریت تکانه های اقتصادی و کاهش اثرات این تکانه ها بر زندگی مردم باشد. در این میان باید برای ریشه های بلند مدت تورم مانند کاهش سرمایه گذاری، کسری بودجه دولت و عوامل دیگر، تدبیر کنیم. رئیس مرکز پژوهش های مجلس گفت: در مرکز پژوهش های مجلس به دنبال تدوین یک نقشه راه برای جنگ اقتصادی هستیم که بخش مهمی از این نقشه راه به مسئله تورم پرداخته می شود. برخی مدیران کشور منتظر هستند تا جنگ تمام شود و کشور به شرایط عادی برگردد تا مدیریت خود را اعمال کنند، این در حالی است که بر اساس پیش بینی اکثر استراتژیت ها، دنیا به سمت تنش در حال حرکت است و ما نباید انتظار روز های قبل از جنگ را داشته باشیم بنابراین باید به سمت حکمرانی در شرایط تنش حرکت کنیم. وی افزود: برخی افراد نیز با دانش اندک و اعتماد به نفس بالا در قله نادانی ایستاده اند که با اندک دانش فکر می کنند همه چیز را می فهمند و تریبون ها را هم در دست دارند و ذهن مردم را به هم می ریزند. مسئله بعدی، سیاست زدگی امر اقتصاد است. مسائل اقتصادی را نباید دست مایه دعوا های سیاسی و جناحی کرد و مقابل جنگ اقتصادی باید با وحدت و در کنار هم بایستیم و برای منافع ملی فکر کنیم و چاره اندیشی کنیم. رییس مرکز پژوهش های مجلس، در پایان بر لزوم توجه به تهیه و تدوین پیوست های اجتماعی و رسانه ای تصمیمات مهم تاکید کرد و یادآور شد: در برخی مواقع تصمیم گیران اقتصادی فقط به حساب و کتاب اقتصادی توجه می کنند و از مبحث عدالت و رفتار مردم غفلت می کنند. در این شرایط این غفلت می تواند رفتار های غیر قابل پیش بینی و شوک آور از سوی جامعه بروز پیدا کند. محمدسعید شادکار، هم در این نشست با تاکید بر این نکته که ساختار سیاست پولی در اقتصاد ایران با مشکل مواجه شده است، گفت: تبلیغات بسیار گسترده در مورد طلا و رمزارزها، حکمرانی پول ملی را با مشکل مواجه کرده است. همچنین نظام پرداخت خرد روزمره مشکل دارد و اگر اتفاقات مشابه با هک سامانه های بانکی رخ دهد مردم با معضل مواجه می شوند. وی در ادامه به راهکار های مدنظر خود اشاره کرد و گفت: آماده شدن برای شرایط جنگی نظیر افزایش تعرفه محصولات غیر ضروری وارداتی، استفاده از تجربیات و ظرفیت ها برای مدیریت شرایط جنگی و راهکاری خاص در مورد پرداخت های فرامرزی باید مدنظر باشد. کامران ندری، هم در این نشست به نگرانی ایران در مورد تورم به علت ادامه محاصره دریایی، سخت شدن شرایط انتقال ارز در امارات و مواردی از این دست اشاره کرد و گفت: وضعیت کسری بودجه دولت در مورد تورم خیلی مهم است که احتمالاً در شرایط فعلی افزایش یافته است. توقف رشد نقدینگی و محدود شدن به ارقام فعلی هم بعید به نظر می رسد. همچنین شوک های سمت عرضه از محل واردات کالا های اساسی و واسطه ای در حال حاضر در اقتصاد وجود دارد و شوک اصلاح قیمت حامل های انرژی نیز با احتمال زیاد به آن اضافه می شود. وی تصریح کرد: انتظارات تورمی هم در شرایط فعلی خیلی بالاست که باعث شده است کارکرد ریال به پایین ترین سطح خود برسد. به طور دقیقتر، کارکرد های واحد شمارش و ذخیره ارزش ریال بسیار تضعیف شده است و برخی مبادلات و معاملات با ارز های دلار و یورو در حال انجام است. توجه کافی به لنگر انتظارات تورمی و مدیریت آن و استفاده از ابزار نرخ بهره توسط بانک مرکزی به همراه ادامه سیاست کنترل مقداری ترازنامه شبکه بانکی باید مورد توجه باشد. به طور کلی نرخ بهره مشخصی در اذهان آحاد اقتصادی وجود ندارد که لازم است در این زمینه و همچنین در زمینه شفاف شدن آمار متغیر های پولی اقدامات لازم صورت گیرد. مهدی نوری، هم در این نشست عنوان کرد: در شرایط فعلی با توجه به نااطمینانی های ایجاد شده، اولویت اصلی باید جلوگیری از ایجاد مشکل برای اقتصاد و کارکرد صحیح آن باشد و کنترل تورم در اولویت نیست. پیش بینی های موجود از نرخ تورم در شرایط فعلی بدبینانه است و بالاتر از آن چیزی است که رخ خواهد داد. تورم به علت ناترازی های مختلف در اقتصاد رخ داده است که تا یکی دو سال آینده نمی توان انتظار کاهش تورم و مهار آن را داشت. بخش های آسیب دیده و حمایتی حتماً باید مورد توجه بیشتر قرار بگیرند. همچنین راهکار های لازم برای مدیریت و حل کسری بودجه دولت مورد توجه قرار گیرد که یکی از کار ها انتشار اوراق مالی است. این استاد دانشگاه، با بیان اینکه سیاست کنترل ترازنامه باید ادامه پیدا کند، گفت: در شرایط فعلی نباید از ابزار نرخ سود برای مهار تورم استفاده کرد. مدیریت انتظارات تورمی حتماً باید مورد توجه قرار بگیرد و همچنین لازم است هماهنگی بین سیاست پولی و سیاست مالی انجام گیرد. حسین توکلیان، استاد دانشگاه علامه طباطبایی (ره)، هم در این نشست عنوان کرد: اقتصاد ایران مثل مریضی است که چند بیماری دارد و چندین پزشک هم آماده درمان آن هستند، اما مشکل این است که مریض برای مداوا به پزشکان مراجعه نمی کند. وی با بیان اینکه راهکار ها در اقتصاد ایران مشخص است، اما به این راهکار ها توجهی نمی شود، یادآور شد:، چون برای مدت طولانی تورم داشته ایم عده ای از مردم از محل تورم درآمدشان را کسب می کنند، زمان بندی افزایش قیمت ها را مهندسی کرده و از آن درآمدزایی می کنند و لذا کنترل تورم بسیار دشوار شده است. اصرار به کاهش شدید تورم همانند دوره برجام اتفاقاً صدمات زیادی به اقتصاد ایران وارد می کند در حالی که تورم لختی دارد و امکان کاهش آن دشوار است؛ بنابراین هدف و اولویت باید کنترل تورم و نه کاهش آن باشد. این اقتصاددان و استاد دانشگاه با بیان اینکه مهم ترین مشکل ما در شرایط فعلی عوامل سمت عرضه است، عنوان کرد: مهم ترین مشکل ورود و خروج کالا ها از گمرک است که با مشکل مواجه شده است. مساله و مشکل ارزآوری نیز خیلی جدی است. اگر به نقدینگی حقیقی نگاه کنیم، بانک مرکزی انقباضی عمل کرده است. متغیر های پولی نشانگر وضعیت خوبی از اقتصادی کشور نیست. اولویت اصلی الان باید تسهیل واردات کالا ها باشد چرا که کالا های واسطه ای و نهاده های تولید سهم بالایی از واردات را دارند. بین آزادسازی و افزایش نرخ های سود باید تفکیک قائل شد. در حال حاضر نباید نرخ ها را افزایش داد حال آنکه می توان آزادسازی را انجام داد. حسین درودیان هم در این نشست، عنوان کرد: تورم جمع بندی شرایط اقتصاد ایران است و تا حدودی برونزاست. رابطه بلندمدت نقدینگی و تورم فعلاً برای شرایط اقتصاد ایران کار نمی کند. سیاست های انبساطی سمت تقاضا نتیجه بخش نخواهد بود. از سال 1397 تغییر پارادایم تورمی رخ داده است. به نظر می رسد دلیل آن این است که هم در واقع و هم در اذهان عموم آحاد اقتصادی هیچگونه امیدی به موقتی بودن محدودیت های تحریمی وجود ندارد. از کانال کسری بودجه نیز فشار بر متغیر های پولی به طور خاص بر ترازنامه شبکه بانکی رخ داده است. عامل دیگر هم انتظارات تورمی است که در شرایط فعلی تشدید پیدا کرده است. وی با بیان اینکه در این شرایط ابزا های مرسوم سیاستی عمل نمی کنند، توضیح داد: در عوض سیاست های اثرگذار مثل کاهش 20 درصدی مصرف گاز خانگی در زمستان یا اینکه بخش کشاورزی را برای تولید و بهره وری بالاتر تقویت کنیم، یا اینکه بافت های فرسوده اطراف شهر ها را توسعه بدهیم، اینها کار هایی هستند که مستقیماً تولید را تحت تاثیر قرار داده و انجام آنها شدنی است. سیدعلی روحانی، هم در این نشست عنوان کرد: افزایش مجموع ذخایر خارجی و سایر اقلام در رشد نقدینگی خیلی مهم نیست چرا که اثرات نرخ تسعیر پایان سال 1404 هنوز در آمار ها بیان نشده است. جرایم سیاست کنترل مقداری ترازنامه بازدارنده نیست و این باید اصلاح گردد. سیاست اصلاح نرخ اوراق مناسب بود که همه دستگاه ها با آن هم نظر شدند. این می تواند بخشی از فشار کسری بودجه به ترازنامه بانک مرکزی را بگیرد. در مورد مالیات انحراف از ارقام بودجه نخواهیم داشت. در مجموع در مورد کسری بودجه امسال مساله خیلی جدی نیست. اما انتظارات تورمی و نرخ ارز دو مساله جدی هستند. وی ادامه داد: در آینده یکسری شوک های دیگری هم خواهیم داشت که یکی از آنها احتمالاً اصلاح قیمت حامل های انرژی است. به طور مشابه هدف تورمی در شرایط فعلی باید کنترل تورم و تقویت تولید و سرمایه گذاری باشد. کاهش تورم در شرایط فعلی در اولویت قرار ندارد. سیاست کنترل ترازنامه مناسب است، اما باید با اصلاحاتی ادامه پیدا کند. همچنین بازار بین بانکی باید اصلاح شود. چند سال است به سقف کریدور چسبیده ایم و این دیگر کریدور نیست. محمد حسین رحمتی، هم در این نشست عنوان کرد: الان تکانه تحریم نداریم بلکه تکانه جنگ داریم. تکانه جنگی از جنس شوک به روند بلندمدت است و با شوک های شخصی و بخشی متفاوت است. اولین دلالت این شرایط این است که شوک های شخصی و بخشی می توانند تبدیل به شوک های جمعی و کلی شوند. در این شرایط شوک های قیمتی سمت عرضه تبدیل به شوک های عمومی در اقتصاد می شود. ساختار و مکانیزم ابرتورم نیز علی رغم آنکه قابل پیش بینی نیست، اما سازکاری این چنین دارد که شوک بخشی تبدیل به شوک جمعی می شود. این شرایط موقعی رخ می دهد که متغیر لنگر انتظارات تورمی که یک متغیر جمعی است از بین برود و متغیر لنگر انتظارات تورمی متغیری بخشی و شخصی شود. اعداد فعلی تورم به صورت مکانیکی قابل پیش بینی بود و هیچ نگرانی دارد، اما در مورد آینده باید کاملاً نگران باشیم. این استاد دانشگاه در توضیح راهکار ها تصریح کرد: بانک مرکزی باید ابزار مداخله داشته باشد و در شرایط مناسب مداخله موثر و سریع داشته باشد. بازار طلا به دلار را باید ایجاد کنیم. پیگیری جدی برای فروش نفت و دریافت درآمد های ارزی آن داشته باشیم. شایان ذکر است طرح سیمرغ رمضان-پویش خردورزی ملی برای ایران برخاسته، در راستای ماموریت ریاست محترم قوه مقننه به مرکز پژوهش های مجلس، به منظور دریافت ایده های نخبگانی در خصوص مسائل جنگ و پساجنگ و راهکار های رفع آنها طراحی و سامانه ای برای این موضوع به آدرس SIMORGH.MAJLES.IR راه اندازی شده است.