تلقی رایج از موسسات خیریه غلط است؛ انتشار نخستین گزارش زیست بوم خیریه

به گزارش خبرنگار مهر، حجت الاسلام احمد شرفخانی صبح امروز یکشنبه (اول شهریورماه) در نشست خبری سومین دوره جشنواره ملی نشان نیکوکاری، نیکوکاری را یکی از هویت های تاریخی، فرهنگی و اجتماعی مردم ایران دانست و گفت: فرهنگ نیکوکاری در ایران سابقه ای دیرینه دارد؛ از وقف، نذر و ساخت مدارس و مساجد گرفته تا حمایت از ایتام، بیماران و اقشار کم درآمد. مهم تر از همه، حضور فعال مردم در حوادث و بلایای طبیعی است که نمایشگر مسئولیت پذیری اجتماعی بالای جامعه ایرانی است.

نیکوکاری سرمایه ریشه دار و گذار از خیر فردی به خیر جمعی

شرفخانی با اشاره به وجود 230 هزار موقوفه و یک میلیون و 400 هزار رقبه در کشور، اظهار داشت: این آمار نشان دهنده عمق نوع دوستی و مسئولیت اجتماعی در جامعه ماست. نیکوکاری چنان در تار و پود فرهنگ ما ریشه دارد که مردم در هر موقعیت سختی وارد میدان می شوند.

وی افزود: پس از انقلاب اسلامی، رویکرد نیکوکاری در کشور از حالت «خیر فردی» به سمت «خیر جمعی و سازمان یافته» تغییر جهت داده است. این همگرایی میان سازمان ها و نهادها منجر به اقدامات زیربنایی موثر در عرصه توسعه و رفاه شده است. اگرچه سیستم ارزیابی تشکل های خیریه در ایران همچون برخی کشورهای دیگر استانداردسازی نشده، اما ما در تلاشیم تا با الگوسازی و برگزاری جشنواره هایی مانند نشان نیکوکاری، صلاحیت حرفه ای را در عرصه نیکوکاری جمعی استقرار دهیم.

افزایش چشمگیر مشارکت کنندگان و تنوع بخشی به شرکت کنندگان

رئیس مرکز امور خیریه سازمان اوقاف به رشد مشارکت ها در این جشنواره اشاره کرد و گفت: در سال 1393 (دوره اول)، 1998 مجموعه ثبت نام کردند که منجر به اعطای نشان به 24 تشکل شد. اما در سال 1404، تعداد ثبت نام کنندگان به 7 هزار و 694 مجموعه رسید. از این تعداد، 2 هزار و 533 تشکل خیریه و مابقی مراکز نیکوکاری بودند که در نهایت 15 موسسه خیریه و 8 مرکز نیکوکاری موفق به دریافت نشان نیکوکاری شدند.

وی خاطرنشان کرد: امسال برای نخستین بار «گروه های جهادی سازمان یافته» نیز به عنوان بخشی مستقل به جشنواره اضافه شدند. متقاضیان تا پایان مهرماه فرصت دارند از طریق سایت جشنواره ثبت نام کنند.

جعفری: هدف، ایجاد جریان کنشگری حرفه ای است نه صرفاً تقدیر

در ادامه این نشست، جعفری، دبیر علمی جشنواره، بر لزوم تعالی فعالیت های ساختارمند نیکوکاری تأکید کرد و گفت: ما به دنبال تقویت «نیروی یادگیری» در تشکل ها هستیم. در دو دوره قبل تمرکز بر خیریه های کلاسیک (دارای مجوز از چهار نهاد رسمی) بود، اما در این دوره با توجه به تنوع زیست بوم نیکوکاری، نگاهمان را گسترش دادیم. مراکز نیکوکاری محله محور (با مجوز کمیته امداد)، گروه های جهادی داوطلب محور و موسسات خیریه مبتنی بر بنیان گذاران خاص، اکنون بخشی از اکوسیستم جشنواره هستند.

جعفری افزود: هدف ما فقط معرفی برگزیدگان نیست، بلکه می خواهیم کنشگری حرفه ای در بدنه موسسات خیریه به یک جریان ملی تبدیل شود. برای این منظور، با محوریت 38 موسسه منتخب، یک «آکادمی» تأسیس می کنیم تا از ظرفیت این موسسات پیشرو برای ارتقای سایر تشکل ها استفاده شود.

اصلاح انگاره های غلط و حکمرانی داده محور

دبیر علمی جشنواره با اشاره به چالش «حکمرانی داده محور» در حوزه نیکوکاری، تصریح کرد: امروز برخی تلقی ها نسبت به فعالیت موسسات خیریه وجود دارد که کاملاً غلط است. ما قصد داریم با انتشار «اولین گزارش ملی زیست بوم نیکوکاری کشور»، این انگاره را تغییر دهیم که دارایی موسسات خیریه تنها پول و منابع مالی است. در واقعیت، نیروی انسانی، دانش تخصصی و مهارت های شکل گرفته، دارایی های ارزشمندی هستند که باید مورد توجه قرار گیرند.

وی در پایان آماری از وضعیت موسسات خیریه ارائه داد و گفت: تقریباً 7 هزار موسسه خیریه دارای مجوز در کشور فعال هستند که حدود 2 هزار مورد از آن ها غیرفعال اند. از میان 5 هزار موسسه فعال، 3 هزار موسسه سال گذشته به صورت داوطلبانه در جشنواره شرکت کرده و تمام اطلاعات خود را برای شفاف سازی و بهبود فرآیندها در اختیار دبیرخانه قرار دادند.