کردستان تشنه نیست!

استان کردستان با اجرای پروژه های عظیم آبی نظیر سد آزاد، قوچم و ژاوه، گام بلندی در جهت تأمین پایدار آب شرب و کشاورزی برداشته است.

این طرح ها که با سرمایه گذاری کلان و برنامه ریزی بلندمدت در حال اجرا هستند، نه تنها نیازهای آبی بیش از 40 درصد جمعیت استان را برطرف می کنند، بلکه نقش کلیدی در توسعه کشاورزی و حفظ محیط زیست ایفا می کنند.

به گزارش عصراقتصاد، انتقال آب از سد آزاد، با هدف تأمین آب برای جمعیتی بالغ بر 700 هزار نفر، از طریق انتقال مستقیم به سنندج و روستاهای تابعه، و همچنین آبرسانی به شهرهای قروه و دهگلان با جمعیتی بیش از 350 هزار نفر، عملاً بیش از 40 درصد جمعیت استان را تحت پوشش قرار می دهد.

علاوه بر این، پروژه مزبور نقش مهمی در توسعه کشاورزی منطقه ایفا می کند و زمینه بهره برداری از 4300 هکتار از اراضی کشاورزی و باغات واقع در مسیر سامانه را فراهم کرده است؛ به طوری که تاکنون 1300 هکتار از این اراضی از آب این سامانه بهره مند شده اند.

طرح بزرگ سد آزاد و سامانه های انتقال آب با هدف تأمین آب شرب شهرهای سنندج، قروه، دهگلان و توسعه باغات و کشاورزی در مسیر انتقال، یکی از طرح های راهبردی در حوزه مدیریت منابع آب استان کردستان به شمار می رود.

این طرح با استفاده از زیرساخت های شامل سد آزاد به ارتفاع 125 متر و حجم مخزن 300 میلیون متر مکعب، شامل بیش از 88 کیلومتر خط انتقال است که خود شامل 73 کیلومتر لوله انتقال، 15 کیلومتر تونل و 660 متر ارتفاع پمپاژ است. این سامانه مسئول انتقال آب از حوضه آبریز سیروان به حوضه قزل اوزن و تحویل آن به مخزن سد قوچم می باشد.

آب تنظیمی این سد از طریق سامانه های انتقال مختلفی نظیر انتقال آب از سد آزاد به سد قوچم به طول 88 کیلومتر، خط انتقال مستقیم از سد آزاد به تصفیه خانه شهر سنندج به طول 27 کیلومتر، و تصفیه خانه آب و خط انتقال آب از سد قوچم به شهرهای قروه و دهگلان به طول 64 کیلومتر تأمین می شود.

هدف کلی این طرح تأمین آب شرب سالم و بهداشتی برای شهرهای سنندج، قروه و دهگلان و همچنین آب کشاورزی برای 4300 هکتار از اراضی و باغات مسیر سامانه است.

پروژه انتقال آب به سنندج: دو مرحله اصلی با هدف تأمین آب پایدار

آبرسانی به شهر سنندج از سال 1394 آغاز شد. در مرحله نخست، رهاسازی آب در مسیر طبیعی رودخانه قبل از ایستگاه میانی سامانه 88 کیلومتری (کیلومتر 33 سامانه )انجام شد تا آب به سد وحدت برسد. این اقدام با هدف تأمین بخشی از نیاز آبی شهر انجام شد.

در مرحله دوم، که از سال 1398 آغاز و در آذر 1401 به بهره برداری رسید، خط انتقال مستقیم آب به تصفیه خانه شرب سنندج راه اندازی شد. این خط به طول 27 کیلومتر از سامانه 88 کیلومتری منشعب شده و آب را به صورت مستقیم به تصفیه خانه منتقل می کند.

مجموع طول مسیر این انتقال مستقیم به همراه بخش های قبلی 60 کیلومتر است که بخش اول آن شامل 33 کیلومتر از سامانه 88 کیلومتری است. این پروژه در کنار توسعه تصفیه خانه شرب سنندج، ظرفیت تأمین آب شرب شهر را به میزان قابل توجهی افزایش داد.

آبرسانی به شهرهای قروه و دهگلان؛ تقویت زیرساخت ها برای تأمین آب پایدار

یکی از پروژه های مهم طرح سد آزاد، آبرسانی به شهرهای قروه و دهگلان است. این بخش از سامانه شامل خط لوله ای به طول 64 کیلومتر و دو ایستگاه پمپاژ با ارتفاع پمپاژ 367 متر است. در حال حاضر، خط انتقال آب به دهگلان به طول 25 کیلومتر و ایستگاه پمپاژ شماره 1 آماده بهره برداری است، که به طور همزمان با انجام فعالیت های تکمیلی، آبرسانی به این شهر به صورت مستمر ادامه دارد.

سد آزاد؛ پروژه ای حیاتی برای تأمین آب شرب و کشاورزی

به گفته حسین راهنورد، معاون اجرایی سامانه های سد آزاد و ژاوه، «سد آزاد با حجم 300 میلیون مترمکعب، نه تنها آب شرب شهرهای سنندج، قروه و دهگلان را تأمین می کند، بلکه زمینه ساز توسعه کشاورزی در هزاران هکتار از اراضی استان شده است.»

وی در ادامه افزود: «هم اکنون 56 درصد عملیات حفاری نیروگاه 500 مگاواتی این سد تکمیل شده و نیروگاه 10 مگاواتی آن نیز فعال است. تاکنون 400 گیگاوات ساعت انرژی به شبکه تزریق کرده ایم.»

ابراهیم بامدی، سرناظر پروژه سد قوچم نیز درباره نقش سد آزاد گفت: «انتقال آب از سد آزاد به شرق کردستان، تحولی در مدیریت منابع آبی منطقه ایجاد کرده و از برداشت بی رویه از چاه های عمیق جلوگیری می کند.»

سد قوچم؛ ذخیره سازی مطمئن برای شرق کردستان

همچنین سد قوچم در 35 کیلومتری شمال غربی شهر دهگلان، با هدف تنظیم جریان انتقالی آب از سد آزاد در دستور کار وزارت نیرو قرار گرفته است. این سد نقش کلیدی در مسیر انتقال آب از غرب به شرق استان کردستان ایفا می کند.

در حال حاضر، حدود 20 درصد از ظرفیت مخزن این سد آب گیری شده و حجم فعلی آب آن به حدود 9 میلیون متر مکعب می رسد؛ در حالی که ظرفیت کل مخزن 60 میلیون متر مکعب است.

این حجم محدود به هیچ وجه نشانه ی کاهش بارندگی یا تغییرات اقلیمی نیست، بلکه بر اساس برنامه ریزی مدیریت منابع آب و با هدف صرفه جویی در مصرف و متناسب با نیاز فعلی پایین دست، چنین ذخیره ای در نظر گرفته شده است.

همچنین با توجه به نقش تنظیمی سد قوچم و طراحی آن برای ذخیره سیلاب های فصلی، افزایش حجم مخزن در شرایط فعلی ضرورتی ندارد، اما در صورت نیاز، امکان انتقال بیشتر آب از سد آزاد فراهم است.

دانیال رستم پور، جانشین معاونت اجرایی پروژه سد قوچم، درباره ویژگی های این سد توضیح داد:«سد قوچم با ظرفیت 60 میلیون مترمکعب، از نوع خاکی سنگریزه ای است و تا افق 1425، آب شرب 350 هزار نفر را تأمین خواهد کرد. در حال حاضر 20 درصد مخزن آبگیری شده که این میزان متناسب با برنامه ریزی های ماست.»

وی تأکید کرد:«این سد به صورت هوشمندانه طراحی شده تا هم نیاز شرب را پاسخ دهد و هم حقابه زیست محیطی را حفظ کند. انتقال آب از سد آزاد به قوچم، سفره های زیرزمینی را نجات خواهد داد.»

سد ژاوه؛ پایان یک دهه انتظار با رفع آلودگی ها

با بهره برداری کامل از پروژه ارتقاء تصفیه خانه فاضلاب سنندج و ساماندهی شیرابه محل دفن پسماند، مسیر آبگیری سد ژاوه هموار شد.

شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران در چارچوب مسئولیت خود در اجرای طرح عظیم سد مخزنی ژاوه و سامانه انتقال آن، به عنوان بخشی کلیدی از پروژه های انتقال آب در استان کردستان، گامی مهم در رفع موانع زیست محیطی آبگیری این سد برداشت.

سد ژاوه با هدف مهار آب های مرزی و تأمین آب موردنیاز برای کشاورزی در دشت های مستعد استان کردستان احداث شد، اما به رغم تکمیل عمده عملیات اجرایی آن در سال 1393، به دلیل آلودگی بالای رودخانه های قشلاق و گاوه رود، امکان آبگیری فراهم نشد.

حسین راهنورد درباره چالش های آبگیری سد ژاوه گفت:«آلودگی رودخانه های قشلاق و گاوه رود به دلیل شیرابه پسماند و فاضلاب سنندج، سال ها مانع آبگیری این سد بود. با ارتقاء تصفیه خانه فاضلاب و احداث خط انتقال 8.5 کیلومتری شیرابه، این مشکل برطرف شد.»

وی درباره اهداف این سد افزود:«سد ژاوه با حجم 95 میلیون مترمکعب، آب موردنیاز 1000 هکتار اراضی اطراف و 10500 هکتار از دشت قروه و دهگلان را تأمین می کند. این طرح، جهشی در کشاورزی منطقه ایجاد خواهد کرد.»

راهنورد در پاسخ به سوالی درباره کم آبی سد قوچم گفت:«محدودیت های انرژی در تابستان امسال باعث کاهش آبگیری شد، اما ما در کردستان با ذخیره مناسب، مشکل کم آبی نداریم. آورد امسال 100 میلیون مترمکعب بود، درحالی که سال گذشته 400 میلیون مترمکعب آب داشتیم.»

رستم پور نیز درباره آینده این پروژه ها اظهار کرد:«تا 1425، این طرح ها بیش از 40 درصد جمعیت کردستان را تحت پوشش قرار می دهند و الگویی برای سایر استان ها خواهند بود.»

از سد آزاد تا ژاوه؛ قصه پیروزی کردستان بر بحران آب

به این ترتیب، پروژه های آبی کردستان، از سد آزاد تا ژاوه، قصه ای شدند از غلبه بر خشکسالی با انتقال هوشمندانه آب و خلق فرصت های جدید. به طوری که سدهای استراتژیک آزاد، قوچم و ژاوه با انتقال میلیون ها مترمکعب آب و توسعه زیرساخت ها، چالش کم آبی در کردستان را به موفقیتی تاریخی تبدیل کرده اند.

این سدها با سرمایه گذاری کلان و مدیریت یکپارچه، نه تنها بحران آب در کردستان را حل می کنند، بلکه پایه گذار توسعه اقتصادی و محیط زیستی پایدار در منطقه هستند.

تگ ها استان کردستان پروژه انتقال آب به سنندج