کشف نقش یک مولکول کوچک در گسترش سرطان سینه

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما ، سرطان پستان سه گانه منفی از دشوارترین انواع این بیماری برای درمان است و به دلیل توان بالای گسترش به اندام های دیگر، نیازمند روش های دقیق تر برای شناسایی بیماران پرخطر و انتخاب درمان مناسب است.

سرطان پستان سه گانه منفی یا TNBC، نوعی از سرطان پستان است که در سلول های آن گیرنده های هورمونی و پروتئین HER2، که در بسیاری از درمان های هدفمند سرطان پستان نقش دارند، وجود ندارد. به همین دلیل، شماری از داروهایی که برای انواع دیگر سرطان پستان قابل استفاده اند، در این گروه از بیماران کارایی محدودی دارند.

این نوع سرطان به علت رفتار تهاجمی و تمایل بیشتر به انتشار سریع به اندام های دوردست، سهم نامتناسبی در مرگ ومیر ناشی از سرطان پستان دارد.

موضوع اصلی نگرانی در این بیماری، پدیده ای به نام متاستاز است؛ یعنی زمانی که سلول های سرطانی از تومور اولیه جدا می شوند، به بخش های دیگر بدن می روند و در آنجا تومورهای جدیدی می سازند.

تومور اولیه اغلب با جراحی یا درمان های موضعی قابل کنترل است، اما وقتی سرطان به نقاط دیگری از بدن گسترش پیدا کند، کنترل آن بسیار دشوارتر می شود.

در سرطان پستان سه گانه منفی، سلول های سرطانی می توانند به اندام هایی مانند ریه و استخوان برسند و حتی پس از مدتی خاموش بودن، دوباره رشد کنند.

بنابراین، یافتن نشانه هایی که احتمال گسترش بیماری را نشان دهند و نیز کشف راهی برای جلوگیری از رشد این سلول ها، اهمیت زیادی دارد.

پژوهشگران دانشگاه آدلاید و مؤسسه پژوهش سرطان اولیویا نیوتن-جان، تحقیقی درباره نقش یک تنظیم کننده مولکولی در گسترش سرطان پستان سه گانه منفی انجام داده اند. این پژوهش بر رابطه میان مولکولی طبیعی به نام miR-342 و مسیر مولکولی E2F تمرکز دارد؛ مسیری که می تواند در رشد و پیشرفت سلول های سرطانی نقش داشته باشد.

در این بررسی، گروه پژوهشی، سطح miR-342 و میزان فعالیت مسیر E2F را در ارتباط با احتمال شکل گیری بیماری متاستاتیک ارزیابی کرد. miR-342 نوعی مولکول طبیعی و کوچک است که می تواند فعالیت مجموعه ای از ژن ها را تنظیم کند.

پژوهشگران همچنین از مدل های پیش بالینی، یعنی مدل های آزمایشگاهی که پیش از آزمون روی انسان به کار می روند، استفاده کردند.

آن ها بررسی کردند که بازگرداندن سطح miR-342 چه اثری بر گسترش سرطان دارد و نیز داروی پالبوسیکلیب را در مدل هایی با سطح پایین miR-342 آزمایش کردند. پالبوسیکلیب دارویی از گروه مهارکننده های CDK4/6 است که اکنون برای برخی بیماران مبتلا به سرطان پستان پیشرفته دارای گیرنده هورمونی استفاده می شود.

یافته ها نشان دادند بیمارانی که سطح miR-342 در بدنشان پایین تر و فعالیت مسیر E2F در تومورشان بالاتر بود، بیشتر در معرض ابتلا به بیماری متاستاتیک قرار داشتند.

به بیان ساده، کاهش این مولکول طبیعی می تواند مانعی مهم را از سر راه فعالیت ژن های مرتبط با پیشرفت سرطان بردارد. در چنین وضعی، مسیر E2F بیش فعال می شود و به سلول های سرطانیِ خاموشی که پیش تر در بدن پخش شده اند، فرصت می دهد تا رشد کنند و به تومورهای ثانویه خطرناک تبدیل شوند.

پژوهشگران در مدل های پیش بالینی مشاهده کردند که بازگرداندن miR-342، گسترش سرطان پستان به اندام های دیگر، از جمله ریه و استخوان را به طور چشمگیری کاهش داد.

همچنین، داروی پالبوسیکلیب در مدل هایی که سطح miR-342 پایین بود، رشد تومورهای متاستاتیک را به شکل قابل توجهی کم کرد. اثربخشی این دارو زمانی برجسته تر بود که پس از پراکنده شدن سلول های سرطانی تجویز شد؛ یعنی در مرحله ای که رسوبات بسیار کوچک سرطانی در بدن وجود دارند، اما هنوز به تومورهای ثانویه بزرگ و تهدیدکننده زندگی تبدیل نشده اند.

اهمیت این نتایج در آن است که شاید اندازه گیری سطح miR-342 بتواند به شناسایی گروه مشخصی از زنان مبتلا به سرطان پستان سه گانه منفی کمک کند؛ گروهی که احتمال دارد از درمان با مهارکننده های CDK4/6 سود بیشتری ببرند.

این رویکرد می تواند به درمان شخصی سازی شده نزدیک تر شود؛ یعنی به جای استفاده از یک روش مشابه برای همه بیماران، درمان بر پایه ویژگی های زیستی تومور هر فرد انتخاب شود.

این یافته ها که در نشریه علمی EMBO Molecular Medicine منتشر شده اند، همچنین امکان استفاده دوباره از دارویی موجود را برای نوعی از سرطان پستان مطرح می کنند که گزینه های درمانی آن محدود است.

با این حال، پژوهشگران تأکید کرده اند گام بعدی، تأیید نتایج با استفاده از مدل های پیش بالینی برگرفته از بیماران و سپس حرکت به سوی کارآزمایی های بالینی است.

بنابراین، این نتایج هنوز به معنای اثبات اثربخشی این روش برای همه بیماران نیست، اما می تواند مسیر توسعه درمان های دقیق تر را هموار کند.