انسان موحد خدا را در همه پدیده ها می بیند

به گزارش ایکنا از خراسان رضوی، محمدعلی انصاری، مفسر قرآن کریم و صاحب تفسیر مشکاة، در سلسله نشست های مجازی تفسیر سوره نجم، با بررسی سه اصل مطرح شده در آیات 42 تا 46 این سوره اظهار کرد: خداوند در این آیات، سه حقیقت بنیادین را یادآور می شود، نخست؛ هیچ کس بار گناه دیگری را بر دوش نمی کشد، دوم؛ هر انسان نتیجه تلاش خود را خواهد دید و سوم آنکه اعمال انسان ها در قیامت به طور کامل آشکار می شود و خداوند پاداشی عادلانه و کامل به آنان عطا می کند.

وی با اشاره به آیه «وَأَنَّ إِلَی رَبِّکَ الْمُنْتَهَی» گفت: این آیه تنها ناظر به قیامت و داوری الهی نیست، بلکه بیانگر آن است که همه پدیده ها و مخلوقات در جهان، مسیری به سوی خداوند دارند و سرانجام تمام هستی به حضرت حق بازمی گردد.

صاحب تفسیر مشکاة با اشاره به حدیثی منسوب به امیرالمؤمنین علی(ع) با مضمون «ما رأیت شیئاً إلا ورأیت الله قبله و بعده و معه»، افزود: منتها و پایان همه امور، ذات اقدس الهی است و انسان با نگاهی توحیدی می تواند خداوند را در همه پدیده ها و نشانه های هستی مشاهده کند.

شادی و اندوه؛ زمینه ساز تعادل شخصیت انسان

انصاری در تبیین آیه «وَأَنَّهُ هُوَ أَضْحَکَ وَأَبْکَی» بیان کرد: خداوند هر دو حالت شادی و اندوه را در وجود انسان قرار داده است و این دو حالت، در کنار یکدیگر، می توانند زمینه ساز تعادل و کمال شخصیت انسان باشند.

وی ادامه داد: شادی و اندوه زمانی ارزشمند است که از عمق جان انسان برخیزد و با معیارهای الهی هماهنگ باشد. مؤمن حقیقی نیز کسی است که در مواجهه با اندوه، صبر و وقار خود را حفظ می کند و با چهره ای گشاده با مردم روبه رو می شود؛ چنان که از سیره پیامبر اکرم(ص) تبسم و خوش رویی نقل شده است.

این مفسر قرآن کریم با بیان اینکه قرآن میان اشک برخاسته از معرفت و خشیت الهی با اشک ناشی از تظاهر تفاوت قائل است، گفت: ارزش اشک، به منشأ و جهت گیری آن بازمی گردد و گریه ای که از معرفت، توبه و توجه به خداوند سرچشمه بگیرد، می تواند در تعالی روح انسان اثرگذار باشد.

مرگ و حیات؛ از شئون ربوبی خداوند

وی در تبیین آیه «وَأَنَّهُ هُوَ أَمَاتَ وَأَحْیَا» اظهار کرد: مرگ در نگاه قرآن، به معنای نابودی مطلق انسان نیست، بلکه مرحله ای از مسیر وجودی او است و همان گونه که حیات به اراده خداوند تحقق می یابد، مرگ نیز در نظام آفرینش و تدبیر الهی معنا پیدا می کند.

انصاری با اشاره به آیه «کَیْفَ تَکْفُرُونَ باللَّهِ وَکُنْتُمْ أَمْوَاتًا فَأَحْیَاکُمْ ثُمَّ یُمِیتُکُمْ ثُمَّ یُحْیِیکُمْ ثُمَّ إِلَیْهِ تُرْجَعُونَ»، افزود: زنده کردن و میراندن، هر دو از شئون ربوبی خداوند است و انسان در چرخه حیات و مرگ، همواره به سوی او بازمی گردد.

 زوجیت، قانونی جاری در آفرینش

این مفسر قرآن کریم با اشاره به آیه «وَأَنَّهُ خَلَقَ الزَّوْجَیْنِ الذَّکَرَ وَالْأُنْثَی» گفت: زوجیت در قرآن تنها به آفرینش زن و مرد محدود نمی شود، بلکه قانونی جاری در گستره هستی است و گیاهان، جانوران و دیگر مخلوقات را نیز دربرمی گیرد. آیه «وَمِنْ کُلِّ شَیْءٍ خَلَقْنَا زَوْجَیْنِ» بر وجود زوجیت در آفریده ها دلالت دارد؛ در حالی که ذات اقدس الهی یگانه، بی همتا و منزه از هرگونه زوجیت و همانندی است.

انصاری با اشاره به آیه «مِنْ نُطْفَةٍ إِذَا تُمْنَی» بیان کرد: قرآن با یادآوری مبدأ مادی آفرینش انسان، او را از غرور و خودبینی بازمی دارد. ارزش و کرامت حقیقی انسان نیز به اتصال او با روح الهی و ظرفیت معنوی او بازمی گردد.

وی در پایان گفت: شگفتی های آفرینش جسم و ساختار وجودی انسان، نشانه قدرت و حکمت الهی است؛ ازاین رو انسان نباید مبدأ ظاهراً ناچیز خود را فراموش کند و باید این حقیقت را زمینه ای برای فروتنی، معرفت و حرکت در مسیر بندگی خداوند قرار دهد.

انتهای پیام