ضرورت اجرایی شدن مراکز امید و زندگی در مبارزه با مواد مخدر

به گزارش خبرگزاری صداوسیما حسین ذوالفقاری دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر در نخستین نشست تخصصی شورای هماهنگی مبارزه با موادمخدر گفت: برای طراحی طرح مراکز امید و زندگی  تجارب کشورهای مختلف از جمله اندونزی بررسی شده و مطالعات کارشناسی گسترده ای نیز در داخل کشور انجام شده است؛ بنابراین اکنون باید از مرحله بررسی و طراحی عبور کرده و اجرای آن را آغاز کنیم.

وی افزود: این طرح فقط یک ایده نیست، بلکه نتیجه بررسی تجارب جهانی، مطالعات داخلی و رفت وبرگشت های متعدد کارشناسی است و باید از آن برای اصلاح و ارتقای نظام موجود استفاده کنیم.

ذوالفقاری با تأکید بر اینکه اجرای طرح جدید نباید موجب تضعیف مراکز موجود شود، تصریح کرد:پیش نویس طرح حاصل ساعت ها کار کارشناسی است و مراکز کنونی موضوع ماده 16 باید با قوت به فعالیت خود ادامه دهند و در کنار آن، ایجاد مراکز امید و زندگی به صورت تدریجی و متناسب با ظرفیت و نیاز هر استان دنبال شود.

وی گفت: قرار نیست همه استان ها به صورت همزمان عملیات احداث مراکز را آغاز کنند؛ ممکن است یک استان زودتر زمین و نقشه را آماده کند و منابع لازم برای شروع احداث را نیز در اختیار داشته باشد، در این صورت باید امکان آغاز عملیات اجرایی آن فراهم شود.

دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر با اشاره به اینکه شهرداری ها به عنوان محور مدیریت اجرایی مراکز امید و زندگی انتخاب شدند تصریح کرد: یکی از دلایل این انتخاب، آمایش سرزمینی و گستره حضور شهرداری ها در سراسر کشور است. از سوی دیگر، شهرداری ها متولی موضوعاتی همچون اسکان و ایجاد سرپناه برای افراد بی سرپناه هستند و بی سرپناهی نیز یکی از شاخص های مهم در موضوع معتادان متجاهر است.

وی افزود: یکی دیگر از مشکلات موجود، تعدد مراکز و دستگاه های مدیریتی است؛ به گونه ای که در برخی مراکز مشخص نیست خط فرمان و مسئولیت نهایی باید متوجه کدام دستگاه باشد. در مدل جدید تلاش شده است این مسئله با تعریف یک ساختار مدیریتی مشخص برطرف شود.

ذوالفقاری ادامه داد: مدیریت کلان مراکز امید و زندگی باید تحت نظارت شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر استان باشد و مدیریت اجرایی مرکز نیز با محوریت شهرداری انجام شود؛ البته بخش های تخصصی مانند اشتغال، اسکان، امور فرهنگی و بازاجتماعی شدن می تواند با مشارکت بخش خصوصی، سازمان های مردم نهاد و سایر مجموعه های تخصصی اجرا شود.

وی با اشاره به ضرورت تأمین پایدار هزینه های مراکز گفت: تأمین هزینه های دائمی نگهداری تعداد زیادی از افراد از محل اعتبارات رسمی کشور امکان پذیر نیست و از نظر حقوقی نیز محدودیت هایی وجود دارد؛ بنابراین در طراحی مراکز امید و زندگی، اشتغال و اسکان حمایتی باید به گونه ای پیش بینی شود که افراد پس از پایان دوره درمان، با استفاده از درآمد حاصل از اشتغال، بخشی از هزینه های استقرار خود را تأمین کنند.

ذوالفقاری ادامه داد: این رویکرد علاوه بر کاهش بار مالی، می تواند زمینه توانمندسازی، کسب مهارت، بازیابی عزت نفس و بازگشت تدریجی افراد به جامعه را فراهم کند.

نماینده رئیس جمهور با تأکید بر ضرورت طراحی دقیق فضاهای مراکز گفت: بخش درمان، اشتغال، اسکان، خدمات و امور اداری باید از یکدیگر تفکیک و دارای کارکرد مشخص باشند.

وی افزود: بخش درمان باید وظیفه درمان و بازتوانی را انجام دهد؛ بخش اشتغال باید مستقل و متناسب با نیازهای حرفه ای افراد طراحی شود؛ اسکان نیز برای افرادی که فاقد سرپناه هستند یا امکان بازگشت فوری به جامعه را ندارند، پیش بینی شود و بخش های خدماتی و اداری نیز ساختار مشخص خود را داشته باشند.

ذوالفقاری نخستین گام استان ها برای اجرای طرح را نیازسنجی واقعی دانست و گفت: هر استان باید مشخص کند به چه ظرفیتی برای مرکز امید و زندگی نیاز دارد؛ اینکه مرکز 500، 700، هزار یا در موارد خاص ظرفیت بیشتری داشته باشد، باید بر اساس نیاز واقعی استان تعیین شود.

وی افزود: پس از نیازسنجی، تأمین زمین و ارائه اسناد مالکیت آن به دبیرخانه شورای هماهنگی استان گام بعدی است و لازم است این موضوع به صورت رسمی و مکتوب انجام شود تا در آینده برای اعمال مدیریت و اجرای طرح مشکلی ایجاد نشود.

دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر ادامه داد: زمین باید تا حد امکان در موقعیتی مناسب و نزدیک به محدوده شهری انتخاب شود تا هم نظارت بر آن تسهیل شود و هم رفت وآمد خانواده ها و مسائل مرتبط با مسیرهای دسترسی، مورد توجه قرار گیرد.

وی به فرآیند اجرایی طرح اشاره و تصریح کرد: پس از معرفی زمین، دبیرخانه ستاد آن را بررسی و درباره مناسب بودن محل تصمیم گیری می کند؛ پس از تأیید زمین، مرحله طراحی نقشه آغاز خواهد شد.

وی ادامه داد: برای تهیه نقشه تیپ نیز با قرارگاه سازندگی خاتم الانبیا هماهنگی هایی انجام شده است تا با توجه به شرایط زمین و نیازهای هر استان، طراحی مناسب انجام شود و از ایجاد نقشه های متفاوت و غیرهماهنگ در استان های مختلف جلوگیری شود.

وی افزود: پس از تکمیل نقشه، استاندار، شهرداری مرکز استان، مجموعه مشارکت های مردمی و ستاد باید برای تأمین منابع و آغاز عملیات احداث وارد عمل شوند.

ذوالفقاری با تأکید بر اینکه اجرای طرح باید متناسب با آمادگی استان ها پیش برود، تصریح کرد: هیچ الزامی وجود ندارد که همه استان ها همزمان عملیات احداث مراکز امید و زندگی را آغاز کنند، هر استانی که نیازسنجی، زمین، نقشه و منابع اولیه را آماده کرده باشد، می تواند زودتر وارد مرحله اجرا شود.

وی افزود: حتی اگر استانی در مرحله نخست تنها بخشی از منابع مورد نیاز را تأمین کند، می توان عملیات احداث را آغاز کرد و در ادامه نسبت به تکمیل منابع اقدام کرد.

دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر  با اشاره به اینکه هر ایده ای که قرار است در حوزه مبارزه با مواد مخدر اجرا شود تصریح کرد: باید به برنامه، دستورالعمل، شاخص و سازوکار نظارت تبدیل شود تا همه دستگاه ها بدانند دقیقاً چه وظیفه ای بر عهده دارند.

ذوالفقاری با اشاره به اهمیت نقش ستاد مبارزه با مواد مخدر در سیاست گذاری و هماهنگی بین دستگاه ها گفت: ستاد برای این ایجاد شده است که در یک ساختار فراقوه ای، سیاست گذاری واحد، برنامه ریزی، هماهنگی، نظارت و ارزیابی را در حوزه مبارزه با مواد مخدر دنبال کند.

وی با تأکید بر ضرورت تغییر رویکرد دستگاه ها در ارائه برنامه ها تصریح کرد: دستگاه ها نباید صرفاً برای دریافت اعتبار، چند برنامه محدود ارائه کنند؛ بلکه باید برنامه کامل و جامع خود در حوزه مبارزه با مواد مخدر را به ستاد ارائه دهند.

دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر افزود: برای مثال، وزارت آموزش و پرورش باید مشخص کند در حوزه پیشگیری از اعتیاد دانش آموزان چه برنامه ای دارد و نیروی انتظامی نیز باید تمام برنامه های خود برای کنترل مرزها، مقابله با ورود مواد مخدر، ایست و بازرسی، تجهیزات فنی، سگ های موادیاب و آموزش کارکنان را در قالب برنامه جامع خود ارائه کند.

وی گفت: این رویکرد باعث می شود رئیس جمهور و سایر ارکان نظام بتوانند تصویر کاملی از مجموع برنامه های کشور در حوزه مبارزه با مواد مخدر داشته باشند.

ذوالفقاری بر استقرار نظام ارزیابی عملکرد تأکید کرد و گفت: به دستگاهی که گزارش عملکرد ارائه ندهد، نباید اعتبار اختصاص داده شود.

وی افزود: باید شاخص های مشخصی برای ارزیابی عملکرد دستگاه ها تدوین و ابلاغ شود و هر دستگاه بر اساس همان شاخص ها گزارش عملکرد خود را ارائه دهد تا تخصیص منابع بر مبنای عملکرد واقعی انجام شود.

دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر با تأکید بر ضرورت تقویت نظارت های میدانی گفت: ستاد باید از ظرفیت های نظارتی خود استفاده کند و وضعیت مراکز مختلف را به صورت میدانی بررسی و گزارش کند؛ چراکه نظارت و ارزیابی یکی از مأموریت های اصلی ستاد است.

ذوالفقاری با تأکید بر اهمیت مدیریت میدانی و برنامه محور تصریح کرد: مدیر باید بخش عمده وقت خود را برای هدایت سیستم، برنامه ریزی، پیگیری و ارزیابی عملکرد صرف کند، نه اینکه صرفاً به حضورهای پراکنده، تماس های تلفنی یا رفت وآمدهای غیرهدفمند اکتفا کند.

وی با تأکید بر ضرورت اشراف مدیران بر مأموریت های محوله گفت: مدیران و دبیران شوراهای هماهنگی استان ها باید آن قدر بر طرح ها و مصوبات مسلط باشند که بتوانند در جلسات استانی، به پرسش های اعضای شورا پاسخ دهند و آنان را نسبت به اهداف، الزامات و شیوه اجرای برنامه ها توجیه کنند.

نماینده رئیس جمهور با اشاره به طرح های مهم در دست اجرای ستاد از جمله «مراکز امید و زندگی»، «طرح تحول درمان» و « برنامه کشت کنترل شده گیاهان دارویی » گفت: برای هر یک از این طرح ها مطالعات و بررسی های کارشناسی متعددی انجام شده و اکنون مرحله اصلی، اجرای دقیق مصوبات و تبدیل برنامه ها به اقدام عملی است.

وی با تأکید بر اینکه جلسات کارشناسی نباید صرفاً به تولید اسناد و مصوبات منجر شود، خاطرنشان کرد: اکنون باید از مصوبات و طرح های آماده شده برای ارتقای سیستم کاری و پیشبرد عملیاتی مأموریت های ستاد استفاده کنیم.

ذوالفقاری گفت: طرح «مراکز امید و زندگی» باید با تمرکز بر چهار گام اصلی نیازسنجی، تهیه و تأمین زمین، تأیید زمین و طراحی نقشه وارد مرحله احداث شود و پس از آن، با مشارکت استانداری، شهرداری، ستاد و بخش های مردمی و غیردولتی، عملیات اجرایی آن دنبال شود.

وی گفت: هدف این است که مراکز امید و زندگی از یک طرح روی کاغذ به یک الگوی عملیاتی، پایدار و قابل اجرا در کشور تبدیل شوند.