تدوین نخستین کتاب درسی هوش مصنوعی هنرجویان

به گزارش خبرگزاری صداوسیما، دفتر برنامه ریزی و تألیف کتاب های درسی فنی وحرفه ای و کاردانش طی دو سال اخیر، با تمرکز بر بازطراحی برنامه های درسی، ایجاد رشته های جدید و نوسازی محتوای آموزشی، اقدامات متعددی را در راستای تحول و روزآمدسازی آموزش های فنی و مهارتی دنبال کرده است.

این اقدامات در چارچوب سیاست های تحولی آموزش وپرورش و با اتکا به اسناد و قوانین بالادستی از جمله سند تحول بنیادین آموزش وپرورش، قانون نظام جامع آموزش و تربیت فنی، حرفه ای و مهارتی و احکام برنامه هفتم پیشرفت کشور انجام شده است.

در این رویکرد، بازطراحی رشته ها صرفاً به تغییر عنوان یا محتوای برخی دروس محدود نشده و مجموعه ای از مؤلفه های مرتبط با نیازسنجی، شایستگی های حرفه ای، استانداردهای آموزشی، برنامه درسی، ارزشیابی و محتوای آموزشی مورد توجه قرار گرفته است.

*بازطراحی 80 رشته جدید یا موجود در دو سال*

یکی از مهم ترین اقدامات دفتر برنامه ریزی و تألیف کتاب های درسی فنی وحرفه ای و کاردانش در دو سال اخیر، بازنگری در ساختار رشته ها و برنامه های درسی آموزش های فنی و مهارتی بوده است.

بر اساس عملکرد ثبت شده، در سال 1403 تعداد 39 رشته جدید یا بازطراحی شده و در سال 1404 تعداد 41 رشته جدید یا بازطراحی شده به مرحله اجرا رسیده است؛ بر این اساس، در مجموع طی این دو سال 80 رشته جدید یا بازطراحی شده است.

این اقدام با هدف حرکت از رویکردهای ایستا به سمت برنامه های درسی روزآمد، شایستگی محور، فناوری محور و متناسب با تحولات حرفه ها و مشاغل دنبال شده است.

*حرکت از رشته محوری به شایستگی محوری*

در رویکرد جدید دفتر برنامه ریزی و تألیف کتاب های درسی فنی وحرفه ای و کاردانش، توجه به شایستگی های مورد نیاز هنرجویان جایگاه ویژه ای یافته است.

در این رویکرد، طراحی برنامه آموزشی از این پرسش آغاز می شود که هنرجو در پایان فرایند آموزش چه شایستگی هایی باید کسب کند و سپس محتوا، فعالیت های یادگیری، تجهیزات، محیط یادگیری و شیوه ارزشیابی متناسب با این شایستگی ها طراحی می شود.

این نگاه با چارچوب های قانونی نظام آموزش و تربیت فنی، حرفه ای و مهارتی نیز هم راستاست و بر موضوعاتی همچون استانداردهای آموزشی، شایستگی های حرفه ای و ارتباط میان آموزش و صلاحیت های حرفه ای تأکید دارد.

*تولید 52 عنوان کتاب درسی نونگاشت و بازنگری 37 عنوان کتاب*

در سال 1403 تعداد 15 عنوان کتاب درسی نونگاشت تدوین شد و در سال 1404 نیز 37 عنوان کتاب درسی نونگاشت تولید و 37 عنوان کتاب درسی دارای تغییرات کلی بازنگری شد.

بر این اساس، طی دو سال اخیر در مجموع 52 عنوان کتاب درسی نونگاشت تولید و 37 عنوان کتاب درسی نیز به صورت کلی بازنگری شده است.

بخشی از این تولیدات که در سال 1404 تدوین شده اند، از مهرماه 1405 و همزمان با آغاز سال تحصیلی 1406–1405 در اختیار هنرجویان قرار گرفته و وارد چرخه آموزشی هنرستان ها می شوند.

*ورود هوش مصنوعی به کتاب های درسی هنرستان ها*

یکی از جلوه های مهم روزآمدسازی محتوای آموزشی در این دوره، تدوین نخستین کتاب درسی هوش مصنوعی ویژه هنرجویان است.

ورود هوش مصنوعی به مجموعه محتوای رسمی آموزش های فنی و مهارتی، نشان دهنده توجه برنامه ریزان درسی به تحولات شتابان فناوری و ضرورت آماده سازی هنرجویان برای فعالیت حرفه ای در محیط های متحول آینده است.

با توجه به تأثیر فناوری های نوظهور بر ساختار مشاغل، فرایندهای تولید و خدمات و مهارت های مورد نیاز بازار کار، توجه به فناوری های نوین در برنامه های درسی هنرستان ها از اهمیت ویژه ای برخوردار است.

*پیوند بازطراحی رشته ها با آمایش سرزمین*

بازطراحی رشته های فنی و مهارتی همچنین با موضوع آمایش سرزمین و نیازهای اقتصادی و شغلی مناطق ارتباط دارد.

در این نگاه، آمایش رشته ها صرفاً به تعیین محل اجرای یک رشته در مناطق مختلف محدود نمی شود، بلکه محتوای آموزشی نیز باید متناسب با تحولات فناوری، نیازهای شغلی و ظرفیت های اقتصادی و اجتماعی کشور روزآمد شود.

از این منظر، آمایش محتوایی و آمایش فضایی دو بخش مکمل یک فرایند هستند؛ به گونه ای که طراحی و بازطراحی برنامه های درسی باید متناسب با نیازهای حرفه ای و تحولات دنیای کار انجام شود و استقرار و توزیع جغرافیایی رشته ها نیز بر اساس نیازسنجی و ظرفیت های منطقه ای صورت گیرد.

*بازطراحی رشته ها با هدف تقویت پیوند آموزش و دنیای کار*

در رویکرد جدید، هدف از بازطراحی رشته ها صرفاً افزایش یا کاهش عناوین رشته ای نیست؛ بلکه شایستگی های حرفه ای، محتوای آموزشی، فناوری های مورد استفاده، نیازهای محیط کار و الزامات ادامه تحصیل نیز در فرایند طراحی مورد توجه قرار می گیرد.

بر این اساس، طراحی رشته ها از توجه به نیازهای حرفه ای و شغلی آغاز می شود و با شناسایی شایستگی های مورد نیاز، تدوین استانداردهای آموزشی و طراحی برنامه درسی و محتوای آموزشی ادامه می یابد.

این رویکرد می تواند زمینه ساز ارتقای کیفیت آموزش های فنی و مهارتی و تقویت پیوند میان مدرسه، مهارت، اشتغال و دنیای کار باشد.

*دو سال حرکت از اسناد بالادستی تا تولید محصول آموزشی*

بررسی عملکرد دفتر برنامه ریزی و تألیف کتاب های درسی فنی وحرفه ای و کاردانش در سال های 1403 و 1404 نشان می دهد که بخش قابل توجهی از اقدامات انجام شده، از مرحله سیاست گذاری و طراحی به محصول آموزشی تبدیل شده است.

*آینده آموزش های فنی و مهارتی؛ روزآمد و آینده نگر*

تجربه دو سال اخیر نشان می دهد که تحول در آموزش های فنی و مهارتی نیازمند توجه همزمان به رشته، برنامه درسی، شایستگی، محتوای آموزشی، فناوری، ارزشیابی، تجهیزات و نیازهای دنیای کار است.

دفتر برنامه ریزی و تألیف کتاب های درسی فنی وحرفه ای و کاردانش نیز در ادامه این مسیر، روزآمدسازی برنامه های درسی و محتوای آموزشی، توجه به فناوری های نوین و مشاغل آینده و تکمیل بازطراحی رشته ها را دنبال می کند.

هدف نهایی این رویکرد، تربیت هنرجویی است که علاوه بر برخورداری از دانش و مهارت تخصصی، آمادگی یادگیری مستمر، ادامه تحصیل، اشتغال، کارآفرینی و ایفای نقش مؤثر در اقتصاد و جامعه را داشته باشد.

لذا در مجموع دو سال 80 رشته جدید یا بازطراحی شده، 52 کتاب ه درسی نونگاشت، 37 کتاب درسی دارای تغییرات کلی و تدوین کتاب هوش مصنوعی ویژه هنرجویان بیانگر حرکت برنامه ریزی درسی آموزش های فنی و مهارتی از بازنگری های موردی به سمت فرایندی نظام مند، شایستگی محور و آینده نگر است.