بحران جمعیتی در چین

به گزارش سرویس بین الملل خبرگزاری صدا و سیما؛ از پکن بر اساس داده های وزارت امور مدنی چین، در شش ماه نخست سال 2026 حدود 3 میلیون و 280 هزار زوج در این کشور ازدواج خود را ثبت کرده اند؛ رقمی که در مقایسه با 3 میلیون و 540 هزار ازدواج در مدت مشابه سال گذشته، حدود 264 هزار مورد کاهش و نزدیک به 7.5 درصد افت را نشان می دهد.

در سوی دیگر، تعداد طلاق ها روندی معکوس داشته است. طی همین دوره حدود یک میلیون و 383 هزار طلاق در چین ثبت شده که نسبت به یک میلیون و 331 هزار مورد در نیمه نخست سال گذشته، حدود 52 هزار مورد افزایش و نزدیک به 3.9 درصد رشد داشته است.

اهمیت این آمار زمانی بیشتر می شود که بدانیم تعداد ازدواج ها یکی از مهم ترین شاخص های پیش بینی روند تولد در چین محسوب می شود؛ زیرا در این کشور، فرزندآوری همچنان تا حد زیادی با ازدواج رسمی پیوند دارد؛ بنابراین کاهش ازدواج می تواند با فاصله ای کوتاه به کاهش بیشتر تولد ها منجر شود.

این آمار پس از یک افزایش موقت در سال 2025 منتشر شده است. در سال گذشته میلادی، حدود 6 میلیون و 763 هزار ازدواج در چین ثبت شد که نسبت به سال 2024 افزایش بیش از 10 درصدی داشت. اما به نظر می رسد این افزایش نتوانسته روند بلندمدت کاهش ازدواج را متوقف کند.

دولت چین طی سال های اخیر تلاش کرده با مجموعه ای از سیاست ها، جوانان را به ازدواج و فرزندآوری تشویق کند؛ از تسهیل روند ثبت ازدواج و حذف الزام ارائه دفترچه اقامت خانوادگی گرفته تا ارائه مشوق های مالی، افزایش مرخصی های والدین و حمایت از هزینه های نگهداری و آموزش کودکان.

از ماه مه 2025 نیز محدودیت های مربوط به محل ثبت ازدواج کاهش یافت و زوج ها توانستند بدون الزام به مراجعه به محل ثبت اقامت خود، ازدواجشان را در نقاط مختلف کشور ثبت کنند. با این حال، آمار جدید نشان می دهد تسهیل روند اداری به تنهایی برای تغییر رفتار جمعیتی چینی ها کافی نبوده است.

چین در سال های اخیر با مجموعه ای از مشکلات جمعیتی از جمله کاهش نرخ تولد، افزایش سرعت سالمندی و کوچک شدن جمعیت روبه رو بوده است. سال گذشته نیز تعداد تولد ها به حدود 7.92 میلیون نفر رسید؛ رقمی که تقریباً 10 میلیون کمتر از اوج تولد ها در سال 2016 بود. همزمان، جمعیت چین برای چهارمین سال متوالی کاهش یافت.

کارشناسان معتقدند افزایش هزینه مسکن، آموزش و تربیت فرزند، نااطمینانی اقتصادی و تغییر نگرش نسل جوان نسبت به ازدواج و تشکیل خانواده، از مهم ترین عوامل این روند هستند. برای بخشی از جوانان چینی، ازدواج دیگر مانند گذشته یک ضرورت اجتماعی یا اقتصادی تلقی نمی شود و برخی نیز هزینه های تشکیل خانواده و فرزندآوری را با درآمد و چشم انداز اقتصادی خود متناسب نمی بینند.

به این ترتیب، کاهش ازدواج در کنار افزایش طلاق، تنها یک تغییر اجتماعی نیست؛ بلکه می تواند به مسئله ای اقتصادی و حتی راهبردی برای پکن تبدیل شود. کاهش تعداد خانواده های جوان به معنای کاهش بالقوه تولد های آینده، کوچک تر شدن نیروی کار و افزایش فشار بر نظام بازنشستگی و خدمات اجتماعی است.

به بیان دیگر، چین اکنون با تناقضی جدی روبه روست: دولتی که زمانی برای کنترل رشد جمعیت تلاش می کرد، امروز برای متقاعد کردن شهروندان به ازدواج و فرزندآوری با چالش روبه روست. آمار نیمه نخست سال 2026 نشان می دهد این تغییر جمعیتی، نه تنها متوقف نشده، بلکه همچنان یکی از مهم ترین چالش های بلندمدت چین باقی مانده است.