صرفه جویی 96 هزار میلیاردی نان یارانه ای بدون گرانی!

این طرح که با هدف کاهش فساد و افزایش شفافیت در توزیع آرد یارانه ای اجرا شد، به گفته مدیر اجرایی طرح ملی هوشمندسازی یارانه آرد و نان، قیمت نان را ثابت نگه داشت و مردم را با افزایش قیمت یا سهمیه بندی مواجه نکرد! با این حال، برخی صنف ها و کارشناسان معتقدند این سیستم نیاز به بازنگری دارد و حتی پیشنهاد می کنند یارانه نان مستقیماً به مردم پرداخت شود.

به گزارش عصراقتصاد، رسول نظافتی، مدیر اجرایی طرح ملی هوشمندسازی یارانه آرد و نان اعلام کرد: اجرای این طرح از سال 1401 تاکنون، بدون آزادسازی قیمت نان یا سهمیه بندی آن برای مردم و علیرغم افزایش قیمت جهانی گندم و حذف ارز ترجیحی، موفق شده ضمن جلوگیری از هدررفت 5.1 میلیون تن آرد یارانه ای، 96 هزار میلیارد تومان از هزینه های دولت برای تأمین نان را کاهش دهد.

چرا هوشمندسازی ضروری بود؟

نظافتی ادامه داد: علیرغم تعدیل هایی که در فاصله سال های 1384 تا 1392 صورت گرفته بود، اما تثبیت قیمت آرد یارانه ای در فاصله سال های 1392 تا 1400 موجب شده بود یارانه پرداختی دولت به آرد یارانه ای به 95 درصد افزایش یابد. به بیان دیگر دولت آرد خبازی را با 95 درصد یارانه به نانوایی ها تحویل می داد. این مساله انگیزه برای خارج کردن گندم و آرد یارانه ای از چرخه تولید نان را به شدت افزایش داده بود.

وی افزود: در عین حال، اواخر سال 1400 و اوایل سال 1401 دولت وقت(دولت شهید رئیسی) در عمل تکلیف قانونی خود را مهیای حذف ارز ترجیحی می کرد و ناچار بود برای یارانه آرد و نان چاره اندیشی کند.

چرا که جنگ روسیه و اوکراین باعث صعود قیمت گندم شده بود و پیش بینی می شد که با توجه به یارانه سنگین آرد خبازی، جریان دلالی و انحراف آرد یارانه ای تشدید و حتی منجر به ایجاد اختلال در عرضه نان به مردم شود.

بخصوص اینکه اراده سیاست گذار، بر آزادسازی قیمت آرد صنف و صنعت بود و انتظار می رفت با این اقدام، فاصله  قیمتی آرد یارانه ای نانوایی ها با آرد صنف و صنعت به شدت افزایش یابد(که با آزادسازی قیمت آرد صنف و صنعت در اردیبهشت 1401 فاصله قیمتی مذکور به 16 برابر افزایش یافت).

در عین حال قیمت خوراک دام و طیور در بازارهای جهانی نیز به شدت افزایش یافته بود که می توانست انگیزه ها برای منحرف کردن گندم یارانه ای به سمت کارخانجات خوراک دام و طیور را شدت ببخشد.

مراحل اجرای طرح هوشمندسازی

1. فاز شفاف سازی (اردیبهشت 1401):

– نصب 80 هزار کارتخوان هوشمند در نانوایی های شهری و روستایی.

– رصد مصرف آرد و فروش نان به صورت لحظه ای.

2. فاز هوشمندسازی (بهمن 1401):

– جایگزینی سهمیه ثابت آرد با سهمیه مبتنی بر عملکرد هر نانوایی.

– پرداخت 40 درصد کمک هزینه به نانوایان متعهد بر اساس داده های کارتخوان.

3. فاز مردمی سازی:

– راه اندازی سامانه نظر سنجی برای دریافت بازخورد مردم.

– ایجاد سامانه خیرات برای حمایت از اقشار آسیب پذیر.

نتایج مثبت اجرای طرح

از نتایجی مثبتی که این طرح به همراه داشت می توان به کاهش مصرف آرد یارانه ای به سطح سال 1398، علیرغم رشد جمعیت و افزایش نانوایی ها، عدم نیاز به افزایش قیمت نان در شرایط تورمی، حذف 5.1 میلیون تن هدررفت آرد که معادل مصرف نان 62 میلیون نفر در یک سال است، اشاره کرد.

انتقادات صنف نانوایان و کارشناسان

در مقابل موفقیت های اعلام شده، برخی از فعالان صنفی و کارشناسان معتقدند این طرح نقص های اساسی دارد:

رئیس اتحادیه نان سنگک تهران می گوید: قیمت آرد دولتی (1200 تومان) در مقابل آرد آزاد (15 هزار تومان) انگیزه قاچاق آرد را افزایش داده است. همچنین حذف آرد یارانه ای و پرداخت مستقیم یارانه به مردم می تواند 35 درصد از مصرف آرد را کاهش دهد.

پیشنهاد آزادسازی قیمت نان و پرداخت یارانه نقدی

محمدجواد کرمی، مشاور امور آرد و نان اتاق اصناف، معتقد است: طرح هوشمندسازی نتوانسته جلوی فساد را بگیرد. پرداخت یارانه نان به مردم و آزادسازی قیمت باعث رقابت سالم و بهبود کیفیت نان می شود. اما دستگاه های کارتخوان هوشمند (نانینو) باید جمع آوری شوند چون برای دولت، نانوا و مردم سودمند نبوده اند.

مشکلات فنی در توزیع آرد

محمدحسن جلالی، مدیرکل هماهنگی آرد و نان شرکت بازرگانی دولتی، اعتراف کرد: اختلال در سامانه توزیع آرد باعث وقفه در عرضه شده بود. اما مشکل فنی برطرف شده و توزیع آرد ادامه دارد.

هرچند طرح هوشمندسازی یارانه آرد و نان تاکنون موفقیت های مالی و نظارتی چشمگیری داشته، اما چالش های اجرایی و انتقادات صنفی نشان می دهد که نیاز به بازنگری دارد.

بنابراین هوشمندسازی یارانه نان یک گام رو به جلو بوده، اما هنوز جای بهبود دارد!

تگ ها اخبار برگزیده قیمت جهانی گندم هوشمندسازی یارانه آرد و نان یارانه آرد و نان