ادامه سریال حذف یارانه بگیران این بار با داستانی جدید

طرح توزیع یارانه در دولت دهم کلید خورد. در نخستین مرحله مبلغ 45.500 تومان به ازای هر نفر واریز شد. این کمک معیشت از آذر 1389 آغاز شد و به این ترتیب هدف این بود که یارانه انرژی و سایر کالاها به طور مستقیم به مصرف کنندگان پرداخت شود.

در ادامه دولت سیزدهم با جراحی اقتصادی، در شرایطی که وضعیت اقتصادی کشور قدرت خرید مردم را کاهش داده بود، ناچار مبلغ یارانه نقدی را به ازای هر نفر 300 (خانوارهای دهک های درآمدی چهارم تا نهم) و 500 هزار تومان (خانوارهای دهک های درآمدی اول تا سوم) افزایش داد.

حذف ارز ترجیحی 4200 تومانی شوک بزرگی به بازار کالاهای اساسی وارد کرد و دولت ناگزیر شد تا برای جبران مشکلات معیشتی خانوارها و جلوگیری از عوارض سوءتغذیه در کمین افراد، در کنار یارانه نقدی، طرح کالابرگ و یارانه غیرنقدی را نیز اجرا کند.

در این دوره مبلغ کالابرگ دهک های درآمدی اول تا سوم 550 هزار تومان و دهک های درآمدی چهارم تا نهم 350 هزار تومان لحاظ شد.

دولت سیزدهم، خانوارها را مختار کرد، می توانند از یارانه نقدی یا غیرنقدی استفاده کنند. همچنین برای تشویق خانوارها به استفاده از یارانه غیرنقدی، جایزه تشویقی نیز در نظر گرفته شد که در مرحله نخست 120 هزار تومان و در ادامه به 220 هزار تومان، در صورت انتخاب کالابرگ از سوی خانواده شارژ مجدد انجام می شد.

با این وجود مردم از طرح کالابرگ در دولت سیزدهم استقبال نکردند و به دلیل مشکلات مالی، حتی مبلغ ناچیز 300 و 500 هزار تومانی نقدی را به خرید کالاهای اساسی توسط طرح کالابرگ که محدود به خرید برندهای خاص و با وزن خاص بود، ترجیح دادند.

سوءمدیریت و شعارزدگی دولت ها

دولت ها همیشه در ابتدای سکانداری سعی در حمایت از مردم دارند و معمولا دولت جدید، دولت قبلی را به برخی سوءمدیریت ها متهم می کند؛ غافل از آنکه بیماری اقتصادی کشور ریشه دارتر از این دولت و دولت قبل بوده و مشکلات تحریمی سال به سال خود را بیشتر عریان می کند.

در میانه دوران دولت سیزدهم، طرح کالابرگ برای مدتی شارژ نشد و و این عدم شارژ تا دولت چهاردهم ادامه یافت. این تعلیق حدود یک سال به طول انجامید و در این مدت فقط یارانه نقدی واریز می شد.

در ادامه انتقادهای بسیاری که به دلیل عدم اجرا کالابرگ به دولت فعلی می شد، مسعود پزشکیان نیز با وجود کسری بودجه، ناچار به ادامه طرح کالابرگ الکترونیکی شد. اسفند 1403 مصادف با ماه مبارک رمضان یارانه غیرنقدی از نو شارژ شد.

تفاوت کالابرگ در این دولت با دولت سیزدهم، تخصیص یارانه نقدی و غیرنقدی به خانواده های مشمول بود. به این ترتیب، خانوارهای دهک های اول تا سوم در کنار یارانه نقدی 500 هزار تومانی، و دهک های درآمدی چهارم تا نهم با یارانه 300 هزار تومانی، می توانستند یارانه غیرنقدی به ترتیب 550 و 350 هزار تومانی را نیز دریافت کنند.

کسری بودجه و استقراض بانکی برای تامین منابع مالی یارانه نقدی و غیرنقدی در کنار مشکلات اقتصادی که سال ها گریبانگیر دولت ها شده است (تقریبا از دولت دهم به این سو)، دولت چهاردهم با وجود شعارش در تمام سخنرانی ها مبنی بر معیشت مردم، آرام آرام لیست یارانه بگیران نقدی آب رفت؛ به طوری که طی 3 ماه (مرداد، شهریور و مهر 1404) حدود 9 میلیون نفر از فهرست مشمولان کمک معیشت نقدی دولت حذف شدند.

این عملکرد، انتقادهای زیادی به همراه داشت چراکه بخشی از حداقل بگیران طبقه کارگر نیز در این گروه حذفی قرار داشتند.

وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی دولت چهاردهم در این خصوص اظهار کرد، ناچار به حذف طبقات متوسط از لیست یارانه بگیران هستند و طبقه متوسط طبق تعریف وزیر رفاه دولت چهاردهم در آبان 1404 شامل کسانی می شد که مثلا در تهران مالک خانه بوده و درآمد کل خانواده به 30 میلیون تومان می رسید. این افراد جز مرفهین جامعه محسوب شده و به تدریج با تعریف وزارت رفاه کشور طی این چند ماه از دهک های هفتم به دهک های بالاتر صعود کرده و لقب مرفه نصیبشان شده بود.

تکرار یک اشتباه در دو دولت

جراحی اقتصادی گویا به میدانی برای رقابت دولت ها تبدیل شده و دی 1404 دولت چهاردهم نیز پس از دولت سیزدهم مبادرت به حذف ارز ترجیحی از کالاهای اساسی کرد.

به این ترتیب، ارز 28.500 تومان به بهانه توزیع یارانه از تولیدکننده به مصرف کننده نهایی، حذف شد؛ در حالی که وزیر امور اقتصادی و دارایی پزشکیان نیز مدعی شده بود که نرخ تورم کنترل و حتی کاهشی می شود.

نگاهی به نرخ تورم کالاهای خوراکی در ماه منتهی به تیر 1405 حاکی از کوچک شدن سفره مردم دارد، به طوری که متقاضیان بازار گوشت قرمز، سفید و حتی تخم مرغ کاهش یافته و مصرف سیب زمینی در کشور رو به افزایش است. سرانه مصرف این محصول در جهان 23 کیلوگرم و در ایران 40 کیلوگرم است.

تگ ها اخبار برگزیده تورم کالاهای خوراکی کالابرگ کالاهای اساسی یارانه نقدی