مردمی که مبتلای امام حسین (ع) شدند؛ بازخوانی نوحه های قدیمی در «دچار»

ابوالقاسم رحمانی تهیه کننده ویژه برنامه «دچار» با تشریح رویکرد این برنامه در انتخاب سوژه های مردمی و چهره های فرهنگی و هنری به خبرنگار مهر گفت: تلاش کردیم روایت هایی از آدم های معمولی جامعه را به تصویر بکشیم تا مخاطب بتواند خود را در این روایت ها ببیند و میان خود و سوژه فاصله ای احساس نکند.

رحمانی درباره انتخاب عنوان «دچار» اظهار کرد: اسم «دچار» حاصل تفأل به اشعار و دیوان های متعدد بود. بارها با این اسم مواجه شدیم و در نهایت انتخاب شد و مورد تایید دوستان تصمیم گیر نیز قرار گرفت. به نظر خودمان هم اسم خوب و مرتبطی با فضای کلی برنامه بود.

وی افزود: در هر 2 فصل، «دچار» به معنای ابتلا به حضرت اباعبدالله (ع) در همه شئون زندگی است. سوژه هایی که در برنامه حاضر بودند، چه در فصل نخست و چه در فصل دوم، ابتلا به اباعبدالله (ع) را در حرفه، تخصص و توانمندی خود نشان می دادند و درباره تمام کسانی که در برنامه روایت شدند نیز این ابتلا در وجوه مختلف زندگی جاری بود.

این تهیه کننده ادامه داد: مشخصاً هدف ما همین بود که روایت ها، اتفاقات و محتواهایی را مطرح کنیم و به تصویر بکشیم که ماحصل آنها ابتلا به حضرت سیدالشهدا (ع) باشد. در فضاهای مختلف فرهنگی، هنری و تاریخی نیز همین هدف را دنبال کردیم؛ چه در انتخاب شعرها، چه در روایت سوژه ها، چه در روایت تاریخ و چه در بازخوانی نوحه های قدیمی.

رحمانی تصریح کرد: حتی در بخش تاریخ ایران، روایت پادشاهان، تصمیم گیران و چهره های شاخص تاریخ کشورمان را داشتیم که با وجود جایگاه های رفیع و موقعیت های خاص اجتماعی و سیاسی، ابتلا به حضرت اباعبدالله (ع) باعث ماندگاری وجوه دیگری از شخصیت آنها شده و اثرات ویژه ای بر تصمیم گیری ها و زندگی شان گذاشته بود.

وی در ادامه درباره حضور سوژه های مردمی در «دچار» گفت: اینکه از سلبریتی ها فاصله بگیریم و سراغ آنها نرویم، چندان هم اتفاق خوبی نیست. سلبریتی به هر حال الگو و مورد اقبال بخش قابل توجهی از جامعه است و سخنی که از زبان یک چهره شاخص شنیده می شود یا تجربه زیسته ای که او برای مخاطب روایت می کند، طبیعتاً می تواند مورد اعتماد و اقبال بیشتری قرار بگیرد.

رحمانی افزود: در فصل اول «دچار» این مسیر را رفتیم و در شش قسمت، شش چهره شاخص و سلبریتی داشتیم. اما در فصل دوم، با وجود اینکه برنامه تهی از چهره و سلبریتی نبود، تلاش کردیم شکل استفاده از این ظرفیت را تغییر دهیم.

وی ادامه داد: در بخش کتابخوانی برنامه، چهره هایی مانند یاسین حجازی، المیرا شریفی مقدم، ایوب آقاخانی، شهرزاد کمال زاده، آزیتا ترکاشوند، مهدی ماهانی، زهرا داوودنژاد و ابراهیم امینی حضور داشتند که هرکدام در حوزه فعالیت خود چهره های شاخصی هستند. با وجود حضور این افراد، به جای اینکه روایت های آنها از تجربیات زیسته و روایت های امام حسینی شان را بشنویم، آنها را به سمت موضوع دیگری که دغدغه خودمان بود، یعنی کتاب و کتابخوانی، هدایت کردیم.

این تهیه کننده اضافه کرد: تلاش کردیم به مخاطب بگوییم کتاب بخواند و سراغ رمان های مذهبی، داستان های مذهبی و روایت های مذهبی برود. در عین حال از ظرفیت این چهره ها برای بیشتر دیده شدن برنامه نیز استفاده کردیم.

رحمانی با اشاره به دلیل توجه «دچار» به سوژه های عمومی تر اظهار کرد: روایت های حسینی چهره ها و سلبریتی ها شنیده شده و مخاطب در جریان آنهاست. از طرف دیگر، مخاطبان خودشان هم چون سلبریتی نیستند، شاید شنیدن تجربیات زیسته چهره های عمومی تر و نزدیک تر به خودشان برای آنها باورپذیرتر باشد.

رحمانی تصریح کرد: نکته مهم تر این است که امام حسین (ع) فقط امام چهره ها و سلبریتی ها نیست، متعلق به آدم های معمولی هم است بنابراین سوژه عمومی، مردم عادی و مخاطب عادی نیز سهم خودشان را از این روایت ها و حضور در برنامه دارند و این برای ما بسیار ارزشمند بود.

وی با اشاره به بازخورد سوژه های مردمی گفت: بخش هایی از برنامه که بیشتر در فضای مجازی و رسانه ها دیده و وایرال شدند، الزاماً بخش حضور چهره ها و سلبریتی ها نبود بلکه سوژه های مردمی ما بیش از آنها در فضای مجازی و رسانه های مختلف دست به دست شدند.

این تهیه کننده درباره بازخوانی نوحه های قدیمی در «دچار» نیز گفت: در برنامه «دچار» 16 قطعه قدیمی توسط علیرضا پوراستاد، حنیف طاهری و سیدامیر حسینی بازخوانی شد که به نظرم کار بسیار ارزشمندی بود.

رحمانی افزود: پوراستاد برای این کار بسیار زحمت کشید و این پروژه پژوهش بسیار سنگینی داشت. یک تیم حرفه ای از افرادی که در حوزه شعر و ادبیات صاحب نظر و پژوهشگر بودند و چهره های شناخته شده این حوزه محسوب می شدند، برای انتخاب اشعار قدیمی مورد استفاده قرار گرفتند. انتخاب اشعار بسیار زمان بر بود و ملودی ها، سازهای مختلف و جزئیات دیگر نیز نیازمند کار و بررسی زیادی بود.

وی تاکید کرد: هدف ما این نبود که «دچار» تبدیل به یک موزه شود. از این بازخوانی هدف مشخصی داشتیم، تلاش کردیم آنچه را که سنت، ریشه و اصالت ما در سوگواری حضرت اباعبدالله (ع) است، دوباره به مخاطب عرضه کنیم. سنتی که با وجود گذشت سال ها همچنان به دل می نشیند.

رحمانی ادامه داد: هنوز وقتی صدای حسین فخری، حاج اکبر ناظم و دیگر مداحان قدیمی را می شنویم، حال خاصی پیدا می کنیم و منقلب می شویم. تلاش کردیم این قطعات را با بازخوانی و استفاده از سیستم های امروزی تر و در حال وهوایی مدرن تر ارائه کنیم تا نشان دهیم دوره این مدل از نوحه و مداحی تمام نشده و همچنان مورد اقبال و جذاب است.

وی در پایان درباره این برنامه که از شبکه نسیم پخش شد، عنوان کرد: هدف دیگرمان این بود که نوعی تشویق و تسهیل برای بازگشت دوباره به آن سبک و سیاق ایجاد کنیم و از سوی دیگر، نسل جدید نیز با این مدل آشنا شود و آن را بشنود، البته با همان ظرافت های هنری که در بازخوانی قطعات رعایت شده است.