مدیریت «نفس»، همان حقیقت صبر است

به گزارش ایکنا از خراسان رضوی، محمدعلی انصاری صاحب تفسیر مشکاة و مفسر قرآن کریم، در نشست مجازی که امروز 23 اسفندماه، با موضوع «نفس انسان» برگزار شد، اظهار کرد: نفس انسان، اگر رام و تربیت نشده باشد، فطرتاً در مقابل پذیرش برخی چیزها مقاومت می کند و از قبول آن سر باز می زند. بلا و ابتلا از جمله این مسائل است، زیرا نفس انسان در برابر مصیبت ها ناآرام است و آشفته و پریشان و سردرگم می شود.

وی ادامه داد: در طاعات الهی نیز نفس چنین حالتی دارد. نفسی که ساعت ها وقتش را پای شبکه های مجازی گذاشته و در تمام زوایای آن سیر کرده، اینک که زمان ادای نمازش رسیده، نماز خواندن برایش بسیار دشوار است. همچنین موضع دیگر، منع کردن نفس از لذت ها و شهوت هاست. در اینجا نیز نفس بی تابی می کند و خوش می دارد بدون منع و حدومرز، از خطوط قرمز الهی بگذرد و مرتکب معاصی شود.

انصاری تصریح کرد: مدیریت نفس در این سه حوزه، یعنی ابتلا و طاعات و معاصی، به گونه ای که این بی تابی و ناآرامی و تحمل ناپذیری در وجودش به آرامش و قرار و پذیرش برسد، همان حقیقت صبر است. اگر درست بنگریم، تمام زندگی در همین سه حوزه می گذرد.

این مفسر قرآن کریم گفت: کسب مهارت دوری از گناه برای همگان مهیّاست و به گروه خاصی اختصاص ندارد. ما نیز اگر در جهت پیراستگی نفس از زنگارهای گناه بکوشیم و به کشش ها و چشش های نفس اماره پاسخ منفی دهیم، خداوند بر علم و معرفت ما می افزاید و ما را در جهت پرهیز از گناه یاری می رساند. هم اکنون نیز بسیاری از متدینان با اینکه به مقام عصمت نرسیده اند، نسبت به پاره ای از گناهان بی رغبت هستند. البته دایره عصمت آن ها محدودیت دارد، بر خلاف انبیا و اولیای الهی که دامنۀ عصمتشان گسترده است و تمام گناهان را زیر پوشش قرار می دهد.

وی در خصوص نقش عفت در تربیت نفس انسان، بیان کرد: عفت به معنای مهارت کامل انسان در مهار نفس است. از میان تمام عفت ها، عفت شکم و عفت غرائز جنسی دو توانمندی مهم و دشوار و کارآمد است. پیامبر اکرم(ص) در این باره می فرماید: «أَحَبُّ الْعَفَافِ إِلَی اللهِ تَعَالَی عَفَافُ الْبَطْنِ وَ الْفَرْجِ؛ محبوبترین عفت نزد خداوند تعالی، عفت شکم و غرائز جنسی است.»

انصاری افزود: بنابراین این غرایز در سرنوشت انسان بسیار تعیین کننده هستند. یعنی همان طور که می تواند اسباب رشد و کمال انسان را فراهم کند، می تواند باعث سقوط و زوال آدمی گردد. اگر انسان این غرایز را در مجرای خودش به کار بندد و جریان دهد، لذت حلال می‎ برد و این لذت او را برای انجام کارهای مهم و دشوار یاری می رساند. انسان مؤمن و متدین، غیر از راهی که خداوند برای ارضای غریزه جنسی اش به او نشان داده، راه دیگری را طی نمی کند و می کوشد که حتی فکر زنا را از خود دور نگاه دارد و اینگونه می تواند نفس خود را تربیت کند و در راستای کمال گام بردارد.

انتهای پیام