کنگره شعر محتشم را به جریانی اثرگذار در شعر آیینی تبدیل می کنیم

کنگره ملی شعر «محتشم کاشانی؛ سرآمد عاشوراسرایان» با هدف بازشناسی جایگاه این شاعر نامدار در شعر عاشورایی و معرفی ظرفیت های شعر آیینی معاصر در روزهای اخیر برگزار شد. خبرنگار ایکنا از اصفهان در گفت وگو با عباسعلی اخوان ارمکی، مسئول دبیرخانه دائمی شعر «هم نوا با اربعین»، به روند برگزاری کنگره، ویژگی آثار برگزیده، استقبال شاعران سراسر کشور، اهداف تدوین کتاب «محتشم کاشانی؛ سرآمد عاشوراسرایان» و برنامه های دبیرخانه برای تداوم این جریان فرهنگی پرداخته است.

ایکنا ـ در این دوره از کنگره تلاش شد، محتشم کاشانی از زاویه ای متفاوت به مردم معرفی شود. ارزیابی شما از این رویکرد چیست؟

ما تلاش کردیم محتشم را به لحاظ عاشقانه و عاطفی به مردم خودمان معرفی کنیم؛ چراکه با افرادی سر و کار داشتیم که اهل احساس بودند و می توانستند محتشم را از طریق دیگری به مردم بشناسانند. خوشحالیم که نه تنها در حوزه فرهنگی این کار را انجام دادیم، بلکه تقریباً از سراسر کشور نیز افرادی در این برنامه حضور پیدا کردند و تعدادی از رسانه ها توانستند این پیام را به مردم منتقل کنند که این موضوع برای ما بسیار ارزشمند بود.

ایکنا ـ درباره آثار برگزیده این دوره توضیح دهید. این آثار چه ویژگی هایی داشتند که آن ها را از دیگر آثار متمایز می کرد؟

معمولاً در شعرهای عاشورایی، با کمال تأسف، بعضی از آثار به صورت کلیشه ای و در قالب های خاصی سروده می شوند و در حوزه محتوا توجه کمتری به موضوع می شود؛ اما شعرهایی که به دست ما رسید، به ویژه آثاری که در ارزیابی امتیاز بیشتری کسب کردند، دارای ویژگی های متفاوتی بودند.

آثار برگزیده با توجه به وضعیت شعر امروز و همچنین ویژگی هایی که در اشعار محتشم شاهد هستیم، از نظر فضاسازی، نوآوری و صنایع ادبی با نگاهی تازه به موضوع پرداخته بودند. شاعران این آثار، نگاهی امروزی داشتند و توانسته بودند حال وهوایی را که محتشم در اشعار خود درباره کربلا ایجاد کرده است، به تصویر بکشند. این موضوع برای ما بسیار جالب بود.

حتی دختری حدود 11 ساله نیز از جمله برگزیدگان ما بود. وقتی شعر او را بررسی کردیم، دیدیم که سرشار از احساس است. یکی دیگر از آثار نیز با تمام معیارهایی که در اشعار محتشم وجود دارد، مطابقت داشت؛ چه از لحاظ فضاسازی، چه صنایع ادبی و چه از نظر زبان روز. این آثار ضمن استفاده از زبان امروزی و قابل ارتباط با عموم مردم، از صنایع ادبی نیز به خوبی بهره برده بودند و این موضوع در نوع خود بی نظیر بود.

ایکنا ـ در مجموع چند اثر به دبیرخانه ارسال شد؟

حدود 245 اثر به دست ما رسید که بیشتر آن ها با موضوع عاشورا بود. آثار زیادی نیز درباره خود محتشم ارسال شده بود. ما تلاش کردیم آثاری را که درباره محتشم به دستمان رسیده بود، در قالب مسابقه و ارزیابی قرار دهیم. البته اشعار عاشورایی فراوانی نیز از سراسر کشور به دبیرخانه ارسال شد.

ایکنا ـ چند اثر برگزیده انتخاب شد؟

برگزیدگان را طبق وعده ای که داده بودیم، به نیت پنج تن آل عبا، از میان پنج نفر انتخاب کردیم و جوایز به پنج برگزیده تقدیم شد.

ایکنا ـ آیا در میان آثار ارسالی، ایده یا اثری وجود داشت که حتی برای هیئت داوران نیز تازگی داشته باشد؟

بله. همان نمونه ای که پیش تر اشاره کردم، از جمله مواردی بود که نگاه متفاوت آن برای داوران نیز تأثیرگذار بود. یکی از این آثار متعلق به دختر 11 ساله ای از استان مرکزی بود که پیش از این نیز در کنگره های گوناگون، از جمله کنگره بین المللی امام هادی(ع)، رتبه کسب کرده بود. او با یک نگاه احساسی خاص به شعر پرداخته بود. البته آثار دیگری نیز وجود داشت و فکر می کنم این پنج اثر به گونه ای بودند که تقریباً همه ارزیاب های ما درباره ارزشمندی آن ها اتفاق نظر داشتند.

درباره شعر این دختر 11 ساله نیز باید بگویم که وقتی آن را بررسی کردم، متوجه شدم در مقایسه با برخی شاعرانی که سال ها در این زمینه فعالیت کرده و ذوق و توانایی خود را به کار گرفته اند، اثر او از ویژگی های قابل توجهی برخوردار است. این دختر در سن کم تحصیل می کند و با توجه به ارزیابی هایی که انجام شد، به این باور رسیدم که ان شاءالله ارزیابی های ما درست بوده است.

ایکنا ـ برنامه ریزی برای دوره بعدی کنگره از چه زمانی آغاز می شود؟

در هفته های پیش رو بررسی ها را آغاز می کنیم تا ببینیم نواقص ما در این کنگره چه بوده است. باید محاسن و معایب کار را بررسی و نقاط قوت و ضعف را ارزیابی کنیم. پس از این بررسی ها، از یکی دو ماه آینده تلاش خواهیم کرد با توجه به نیازهای جامعه، برنامه های جدیدی طراحی کنیم. یکی از برنامه هایی که مدنظر داریم، برنامه ای برای موکب داران «جاده انتظار» است که امیدوارم بتوانیم آن را به صورت بین المللی برگزار کنیم.

ما به این نتیجه رسیده ایم که موکب داری فقط نباید به چای، شربت، میوه و غذادادن محدود شود. موکب ها در جاده انتظار مهدویت قرار دارند و باید کارهایی انجام دهند که زائر را به سمت اهداف حسینی و مهدوی هدایت کند و در این مسیر، راه رستگاری را به زائران نشان دهند. هدف ما اجرای چنین برنامه ای است.

با توجه به اینکه در کشور عراق از موکب های بسیار زیادی استفاده می شود و بعضی از آن ها بیشتر جنبه های رفاهی دارند، ما می خواهیم بر جنبه فرهنگی موکب ها تأکید کنیم و نشان دهیم که موکب داران می توانند اقدامات فرهنگی متنوعی انجام دهند. در این برنامه هم ویژگی های یک موکب دار و هم موکب داران الگو را معرفی خواهیم کرد.

ایکنا ـ با توجه به برگزاری کنگره های متعدد ادبی در کشور، چه ویژگی باعث شده است این کنگره صرفاً مراسمی سالانه نباشد و بتواند بر جریان شعر آیینی اثر بگذارد؟

هدف ما این نیست که امسال کار را آغاز و در پایان سال، کنگره ای یک روزه یا نیم روزه برگزار کنیم و همه چیز تمام شود. ما در تمام فعالیت هایی که بتواند جنبه فرهنگی داشته باشد، چه جشن ها و چه مراسم عزاداری و مناسبت های مربوط به ولادت و شهادت معصومان(ع)، از ظرفیت این کنگره و جریان ایجادشده استفاده خواهیم کرد. هدف ما این است که بتوانیم فرهنگ عاشورایی را در جامعه، حداقل در منطقه کاشان، ارمک و اردهال ترویج کنیم و در این زمینه اثرگذار باشیم.

ایکنا ـ اگر بخواهید پیام این دوره از کنگره را در یک جمله برای شاعران و دوستداران اهل بیت(ع) بیان کنید، چه می گویید؟

ما بسیار خوشحالیم که در این دوره، شاعران بسیار زیادی از سراسر کشور از کنگره استقبال کردند. همچنین، مقامات و مسئولان فرهنگی از کاشان و دیگر نقاط کشور در کنگره حضور یافتند. حضور شهرداری کاشان و حتی مسئول بسیج هنرمندان کشور برای ما بسیار ارزشمند بود. حضور این افراد باعث دلگرمی ما شد و اینکه بتوانیم با انگیزه بیشتری برای آینده برنامه ریزی کنیم.

با توجه به اینکه محتشم کاشانی سرآمد عاشوراسرایان است، در این کنگره از کتاب «محتشم کاشانی؛ سرآمد عاشوراسرایان» نیز رونمایی شد. تلاش ما بر این است که برای شاعر امروز، الگوی کار محتشم را که به صورت جاودانه برای همیشه و همه دوره ها ماندگار شده است، معرفی کنیم و از این طریق، یک الگو در اختیار شاعران قرار دهیم.

ایکنا ـ در پایان، درباره کتاب «محتشم کاشانی؛ سرآمد عاشوراسرایان» بیشتر توضیح دهید.

هدف از این کتاب فقط پرداختن به محتشم نبود. نخستین پرسشی که مطرح کردیم، این بود که چرا باید عاشورا را زنده نگه داریم و تلاش کردیم به این پرسش پاسخ دهیم. پس از آن بررسی کردیم که ائمه معصومین(ع) چه اقداماتی انجام دادند که موجب شد واقعه عاشورا زنده بماند و چگونه شاعران را به سرودن شعر درباره عاشورا تشویق کردند. این موضوع را به صورت مستند و با ذکر آثار مربوط به ائمه(ع) بررسی کردیم؛ از زمان امام سجاد(ع) و دیگر ائمه معصومین(ع) و اقداماتی که انجام دادند تا شاعران به سرودن شعر درباره عاشورا بپردازند و آثار خود را ارائه کنند.

سپس به سراغ شاعرانی رفتیم که از همان سال 61 هجری، یعنی پس از واقعه عاشورا، به سرودن مرثیه پرداختند و آثار برخی از آن ها را نیز آورده ایم. بعد از آن، به شاعران مرثیه سرای دوره های گوناگون رسیدیم و در ادامه نیز به شاعران معاصر محتشم پرداختیم. در بخش دیگری از کتاب، ویژگی های خاص ترکیب بند محتشم را بررسی کردیم؛ ترکیب بندی که برای همیشه جاودانه شده است. بنابراین، این کتاب صرفاً اثری درباره محتشم نیست، بلکه تلاش کرده ایم به بسیاری از پرسش های مخاطبان، به ویژه از منظر مذهبی نیز پاسخ دهیم.

انتهای پیام