تبریک اعیاد ادیان در اندیشه معمار انقلاب

حجت الاسلام والمسلمین عیسی عیسی زاده، عضو هیئت علمی پژوهشکده فرهنگ و معارف قرآن کریم طی یادداشتی که در اختیار ایکنای قم قرار داده است، نوشت: همواره در طول تاریخ شخصیت هایی بوده ­اند که تأثیر بسزایی در شکل­ گیری صلح جهانی و بین الادیانی در مسیر زندگی بشریت ایفا کرده ­اند. برخی از این افراد به قدری ستم پیشه و مستکبر بوده ­اند که چهره ه­ای سیاه و مخدوش از آنان در اذهان آیندگان نقش بسته و برخی نیز بالعکس، آن قدر جذبه داشته ­اند که افراد بسیاری در طول تاریخ شیفته منش و مرام آن ­ها شده و نهایت همت خود را به خرج داده ­اند تا با معرفی چندین و چند باره این دسته از شخصیت­ ها، به نوعی، سیمای پر از جاذبه آن افراد را برای آیندگان بازتعریف کنند.

قطعاً اسطوره­ های خوشنام تاریخی، انبیاء و اولیای الهی در زمره این دسته از افراد قرار می­ گیرند. در همین راستا کتب مقدس ادیان الهی همچون قرآن و عهدین، با هدف هدایت بشریت، به معرفی برخی از افراد هر دو دسته پرداخته­ اند. این نکته به نوبه خود نشان دهنده این است که زنده نگه داشتن یاد و نام این افراد می تواند در تحقق صلح جهانی و بین الادیانی و ترسیم مسیری صحیح در زندگی بشر نقش تعیین کننده ای داشته باشد.

بدون شک یکی از شخصیت­ های فرزانه، اسوه اخلاق و عرفان، سیاست­مدار توانمند در دنیای معاصر رهبر فقید و فرزانه انقلاب اسلامی ایران، حضرت امام خمینی(ره) است. شخصیتی که به اعتراف تحلیل­گران و متفکران غربی «مسیح معاصر»، «دست خدا بر روی زمین»، «از مردان بزرگ تاریخ در این قرن»، «شکننده طلسم سکوت در برابر ظلم و طاغوت»، «احیاکننده دین» در دنیای معاصر بوده است.(حق ­دوست، 1386)

با توجه به این­که تاکنون درباره ترسیم قرآنی برخورد های حضرت امام(ره) با پیروان ادیان الهی و نقش آن در تحقق صلح جهانی، اثری تدوین نشده است، این نوشتار در پی آن است تا با تبیین گزارش­ هایی که درباره مواجه حضرت امام(ره) با پیروان ادیان ابراهیمی صورت گرفته، مبانی و پشتوانه های قرآنی کلام و یا رفتار امام(ره) و نقش آن را در فراهم شدن زمینه صلح جهانی تشریح کند تا سهمی هرچند کوچک در معرفی بعدی از ابعاد کم ­نظیر این شخصیت الهیِ بین المللی برداشته باشد.

تبریک اعیاد از سوی امام خمینی(ره)، الگویی قرآنی برای وحدت

تبریک گفتن اعیادی همچون عید باستانی نوروز به هموطنان ایرانی اعم از مسلمان و غیرمسلمان، امام راحل عموماً در تبریک عید نوروز از تعبیر «ملت ایران» استفاده می کردند. به قرینه تعابیری همچون ملت قهرمان ایران و همه قشر های ملت که در پیام های تبریک نوروزی ایشان آمده است، می توان استدلال کرد که مخاطب تمامی پیام های نوروزی ایشان جمیع ملت ایران بودند. (امام خمینی، 1378، ج 12: ص 197-201؛ ج 16: ص 129-131؛ ج 17: ص 368-370؛ ج 18: ص 394-397؛ ج 19: ص 194-200؛ ج 20: ص 16-19؛ ص 232-235؛ ج 21: ص 324)

همچنین تبریک سالانه ایام کریسمس، عیدی که منتسب است به میلاد حضرت مسیح(ع)، از سوی امام راحل چه در زمانی که ایشان در ایران حضور داشته و چه در زمان تبعید ایشان در نوفل لوشاتو فرانسه (رجائی، 1382، ج 2: ص 202-203؛ امام خمینی، 1378، ج 11: ص 352؛ ج 5: ص 272)، همراه با انتخاب مضامینی زیبا و دقیق یکی از برنامه­ های متداول زندگی حضرت امام(ره) بوده است.

توجه به آیاتی از قرآن کریم که در آن از تعبیر «ایام الله» و عید استفاده شده است، می ­تواند در فهم مبانی و پیشینه قرآنی این عمل حضرت امام مؤثر باشد. تعبیر ایام الله به معنای روز­های خدا در آیات (سوره ابراهیم/ آیه 5) و (سوره جاثیه/ آیه 14) ذکر شده است و مراد از آن یادآوری روز هایی است که اهمیت بسیار زیادی برای معتقدان به خداوند متعال دارد. روز هایی که ممکن است با هویت تاریخی، اجتماعی و سیاسی ملت­ ها عجین شده باشد و یادآوری آن همان گونه که در (سوره ابراهیم/ آیه 5) آمده است بر پیامبرانی همچون موسی(ع) واجب شمرده شده است.

«وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا مُوسَی بآیَاتِنَا أَنْ أَخْرِجْ قَوْمَکَ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَی النُّورِ وَذَکِّرْهُمْ بأَیَّامِ اللَّهِ إِنَّ فِی ذَلِکَ لَآیَاتٍ لِکُلِّ صَبَّارٍ شَکُورٍ؛ و همانا موسی را با نشانه های خود فرستادیم و به او وحی کردیم که قوم خود را از تاریکی ها به سوی روشنایی بیرون آور و روزهای خدا را که روزهای رحمت، عذاب، پیروزی و شکست است به آنان یادآوری کن، بی تردید در این روزهای خدا برای هر شکیبای سپاسگزاری نشانه هایی از توحید، ربوبیت و قدرت خداست.» بر مبنای این آیه کریمه یادآوری روزی همچون کریسمس روزی که یادآور تولد معجزه ­آسای حضرت عیسی(ع) است، نشانه ای بزرگ از ربوبیت و قدرت خداوند است.

تعبیر عید نیز که تنها یک بار و در آیه 114 سوره مائده ذکر شده است، به تعبیر علامه طباطبائی روزی است که باعث وحدت کلمه، تجدید حیات ملت، نشاط جامعه و یادآور عظمت و نقش دین است. (طباطبایی، 1352، ج 6: ص 235)؛ توجه به این نکات در خطابه ­هایی که امام خمینی(ره) به مناسبت آغاز سال نو شمسی ایراد می ­فرمودند، مشهود است.

اگر این رفتار و مواجهه قرآنی امام خمینی(ره) با پیروان دیگر ادیان در جوامع بشری نهادینه شود ریشه بسیاری از کینه توزی، دشمنی، جنگ و خونریزی از سطح جهان رخت بسته و صلح جهانی جای آن را خواهد گرفت. زیرا تبریک گفتن و یادآوری ایام خجسته متعلق به هر شخص و قومی نشان از ابراز محبت و ارزش نهادن به مقدسات آنان است و این ارزش گذاری می تواند زمینه جلب محبت و همدلی و صلح را فراهم کند.

درخواست دعا از مسیحیان؛ زمینه ساز همدلی بین ادیان

یکی از نکاتی که در کلام حضرت امام(ره) به آن اشاره شده است، درخواست ایشان از مسیحیان بوده تا در ایام ولادت حضرت مسیح برای رهایی ملت ایران از دست رژیم ستم ­پیشه شاهنشاهی دست به دعا بردارند.

آنجا که فرمود: «من به اسم ملت مظلوم ایران از شما ملت مسیح می­ خواهم که در روز های متبرک خود به ملت ما که گرفتار سلطان ستمکارند، دعا کنید و فرج آنان را از خدای بزرگ بخواهید.» (امام خمینی، 1378، ج 5: ص 272)

در میان مردم متعارف و مرسوم است که از یکدیگر التماس دعا دارند. همان گونه که قرآن کریم در آیه 60 سوره غافر فرموده است دعا کردن به نوعی عبادت الهی محسوب می­ شود. «وَقَالَ رَبُّکُمُ ادْعُونِی أَسْتَجِبْ لَکُمْ إِنَّ الَّذینَ یَسْتَکْبرُونَ عَنْ عِبَادَتِی سَیَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ دَاخِرِینَ؛ و پروردگارتان فرمود مرا بخوانید تا شما را اجابت کنم در حقیقت کسانی که از پرستش من کبر می ورزند به زودی خوار در دوزخ در می آیند.»

بنا به تعبیری که از امام راحل نقل شده است، کسی که برای دیگری دست به دعا بر­دارد و عملاً فعالیتی را به نفع فردی دیگر انجام می­ دهد، درواقع به بندگان خدا خدمت می­ کند و خدمت به بندگان خدا، همان خدمت به خدا محسوب می شود. به نظر می­ رسد که این گونه درخواست ­های حضرت امام راحل از پیروان سایر ادیان، برای توجه دادن آن­ ها به سوی حقیقتی است که نقطه اشتراک همه ادیان ابراهیمی است و این حقیقت همان توحید است؛ همین دعاها، همین توجهات به خدا، انسان را به مبدأ غیبی متوجه می­ کند و نه تنها مانع فعالیت نمی­ شود، بلکه فعالیت هم می آورد؛ فعالیتی که برای خودش نیست، برای بندگان خداست و می فهمد که فعالیت برای بندگان خدا، خدمت به خداست. (امام خمینی، 1375، ص 145؛ گواهی، 1374، ص 101)

درخواست دعا از دیگران نشان از اعتماد درونی به آن فرد و نوعی ارزش نهادن برای شخصیت اوست و این گونه اعتماد و شخصیت نهادن می تواند زمینه دوستی، محبت و صلح و برادری را در جوامع انسانی نهادینه کند.

انتهای پیام