هفت دانشگاه از 10 دانشگاه برتر کشور در حوزه علوم پزشکی هستند

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، شاهین آخوندزاده، معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در نشست خبری با اصحاب رسانه، ضمن تبریک روز خبرنگار و با اشاره به برگزاری سی ودومین دوره جشنواره تحقیقات پزشکی کشور «رازی» اظهار کرد: جشنواره رازی یکی از قدیمی ترین جشنواره های علمی کشور و بالاترین جشنواره تحقیقاتی علوم پزشکی کشور است که در سطح ملی برگزار می شود و طی 32 سال گذشته تلاش شده است با ایجاد تغییرات و ارتقای مستمر، این جشنواره هر سال متناسب تر با شرایط جامعه برگزار شود.

وی ادامه داد: دشمن محققان ما را ترور می کند؛ به طور مشخص شهید بهشتی و فیزیکدان های دانشگاه را ترور کرده یا تعدادی از اعضای هیات علمی علوم پزشکی کشور را در منازلشان با بمباران به شهادت رسانده است. 
معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت در ادامه به موضوع رتبه بندی دانشگاه ها اشاره کرد و گفت: اخیراً شنیدیم که دانشگاه های ایران از شاخص تأثیرگذاری «تایمز» حذف شده اند. تایمز یک رتبه بندی جهانی است که دانشگاه های دنیا را رتبه بندی می کند و یک شاخص جنبی نیز دارد که در آن تأثیرگذاری دانشگاه ها رتبه بندی می شود.

وی افزود: هیچ دانشگاهی از ایران در این شاخص وجود ندارد. علت این است که برای آن حق عضویت تعیین شده و، چون ایران تحت تحریم مالی است، هیچ دانشگاهی نمی تواند آن حق عضویت، مثلاً 200 دلار، را پرداخت کند؛ بنابراین، کل دانشگاه های ایران حذف شده اند.این موضوع نشان می دهد که دشمن با عناوین و راهکار های مختلف می خواهد ما را از صحنه علمی دنیا حذف کند.

معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت ادامه داد: در حوزه ای که ما در وزارت بهداشت خدمت دوستان هستیم، دو وظیفه و تکلیف جاری سالانه داریم؛ یکی رتبه بندی دانشگاه ها و دیگری رتبه بندی پژوهشی دانشگاه هاست که نیم ساعت پیش جلسه نهایی آن برگزار شد و این کار را مانند سنوات قبل، در وسط جنگ به خوبی انجام دادیم.

وی همچنین جشنواره رازی را یکی از برنامه های وزارت بهداشت در حوزه پژوهش دانست و گفت: یکی از تابلو های وزارت بهداشت در حوزه فناوری و پژوهش، جشنواره رازی است که نور پژوهش کشور را در حقیقت داغ می کند و باعث تشویق محققان، به ویژه محققان جوان می شود.

وی با اشاره به زمان بندی سی ودومین جشنواره تحقیقات پزشکی کشور «رازی» اظهار کرد: فراخوان این جشنواره از 10 مرداد آغاز شده و تا 10 آبان ادامه خواهد داشت و امیدواریم بتوانیم جشنواره را امسال بسیار پربارتر از سال قبل برگزار کنیم؛ سال گذشته یکی از باشکوه ترین جشنواره های رازی برگزار شد

وی ضمن اشاره به رتبه بندی دانشگاه های جهان «سایماگو» در سال 2026 اظهار کرد: این رتبه بندی سه مؤلفه دارد که 50 درصد آن مربوط به پژوهش است و بخشی از آن نیز به تأثیرگذاری در شبکه های اجتماعی و میزان انعکاس تحقیقات و دسترسی مردم به آنها مربوط می شود.از 10 دانشگاه برتر کشور، هفت دانشگاه علوم پزشکی هستند. به طور مشخص، دانشگاه علوم پزشکی تهران در رتبه نخست، دانشگاه تهران به عنوان دانشگاه غیرپزشکی در رتبه دوم و دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی در رتبه سوم قرار گرفته اند.
 
دکتر آخوندزاده گفت: این موضوع نشان دهنده این است که دانشگاه های علوم پزشکی دو ویژگی مشخص دارند؛ نخست اینکه تأثیرگذاری کار های آنها بیشتر است، زیرا تحقیقاتی که انجام می دهند، در میدان بیمارستان، درمانگاه و شبکه بهداشت مورد استفاده قرار می گیرد و صرفاً به مقاله محدود نمی شود. دوم اینکه انعکاس این تحقیقات در شبکه های اجتماعی نیز بیشتر خواهد بود. به همین دلیل ملاحظه می کنید که از 10 دانشگاه برتر، هفت دانشگاه، دانشگاه علوم پزشکی بوده اند و این یکی از ویژگی های دانشگاه های علوم پزشکی است.
 
معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت افزود: گاهی دانشگاه علوم پزشکی داریم که ارتباط زیادی با صنعت ندارد، اما تأثیرگذاری آن بر جامعه زیاد است. به عبارتی، بسیاری از دانشگاه های علوم پزشکی ماهیت دانشگاه نسل چهارم دارند و بر جامعه تأثیرگذاری می کنند.

وی ادامه داد: جشنواره امسال نسبت به سال گذشته چند تغییر دارد. ما سال گذشته یک تغییر بنیادی ایجاد کردیم و طرح های تحقیقاتی اثرگذار را نیز وارد جشنواره کردیم؛ یعنی فقط به مقاله جایزه ندادیم و اگر یک طرح تحقیقاتی در سطح ملی و بین المللی اثرگذاری در جامعه داشت، مورد تشویق قرار گرفت.
 
معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت افزود: در سال گذشته دو طرح اثرگذار داشتیم و این موضوع خود یک سیگنال به دانشگاه ها بود. امسال میزان درخواست طرح های اثرگذار که برای وزارت بهداشت ارسال شده، 30 درصد رشد پیدا کرده است. این در حقیقت سیگنالی بوده که از سال قبل به دانشگاه ها داده شده و امیدواریم امسال این بخش حتی بهتر از سال گذشته برگزار شود.

آخوندزاده ادامه داد: ما پیش از این نهاد های عمومی غیردولتی حامی پژوهش داشتیم که چندین سال بود از این نهاد های حقوقی غیردولتی در حوزه پژوهش تقدیر می شد، اما امسال خیرین پژوهش نیز به این بخش اضافه شدند.

وی افزود: این موضوع نیز سیگنالی است که می خواهیم خیرین را که در امور مختلفی مانند مدرسه سازی، بیمارستان سازی و درمانگاه سازی خدمت می کنند، به حوزه پژوهش نیز وارد کنیم.
 
معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت گفت: در دانشگاه های بزرگ دنیا، به طور مشخص هاروارد، بیشترین پولی که برای پژوهش تأمین می شود از بخش خیرین است و بخش قابل توجهی نیز از فارغ التحصیلان آن دانشگاه تأمین می شود که 20 یا 30 سال بعد وضعیت مالی خوبی پیدا کرده اند و بخشی از ارث خود را به دانشگاه برای امر پژوهش اختصاص می دهند. امیدواریم این مسیر در دانشگاه های علوم پزشکی کشور نیز باز شود.

معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت در ادامه درباره شیوه انتخاب برگزیدگان جشنواره رازی گفت: مانند سال گذشته، دو مسیر برای انتخاب داریم؛ یک مسیر که خودشان درخواست می دهند و معمولاً جوانان و محققان جوان ما خودشان در آن درخواست می کنند و مسیر دیگر، مسیری است که خودمان به صورت فعال جست و جو می کنیم و برترین های کشور را انتخاب می کنیم.
 
وی ادامه داد: سپس این افراد در کمیته های غربالگری بررسی و در نهایت انتخاب می شوند. این مسیر شاید مسیر اصلی ما برای انتخاب محققان برجسته کشور باشد، زیرا بسیاری از افراد برجسته کشور خودشان درخواست نمی دهند و ما باید به دنبال آنها برویم و با افتخار نیز این کار را مانند سال های گذشته انجام می دهیم.

وی تأکید کرد: نباید در ذهن افراد این باشد که فرد دیگری می توانست بهتر از او باشد؛ بلکه باید فردی که انتخاب می شود به قدری برتر باشد که تمام افرادی که آنجا هستند تأکید کنند این فرد در سطح ملی، فردی برتر بوده است. ان شاءالله آقای دکتر عبادی فرد، بنده و دیگر کمیته ها با دقت این کار را انجام می دهیم تا بتوانیم این افراد را به جامعه علمی کشور معرفی کنیم.
 
تحریم علمی به پژوهش های کشور آسیب زده است

دکتر آخوندزاده با اشاره به رقابت علمی ایران با سایر کشور ها گفت: نکته این است که ما با کشور های دیگر مقایسه می شویم. سال گذشته که رتبه مان را از دست دادیم و به رتبه هجدهم رسیدیم، ما رشد داشتیم. در سال های 2021 و 2022 رشد ما منفی بود و برای نخستین بار پس از سال ها تعداد مقالاتمان کاهش پیدا کرد. سال گذشته تعداد مقالات ما 1.6 درصد افزایش پیدا کرد، اما رتبه مان پایین آمد؛ چراکه عربستان 12 درصد و ترکیه 20 درصد رشد داشتند.

معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت با اشاره به آثار جنگ بر تولید علم کشور اظهار کرد: باید انتظار داشته باشیم که جنگ آثار منفی بر این حوزه داشته باشد. بخش زیادی از این موضوع نیز به آن چیزی مربوط است که ما به آن «تحریم علمی» می گوییم؛ بسیاری از مجلات و ناشران بین المللی سخت گیری های بسیار ناعادلانه ای انجام می دهند تا مقالات ایرانی ها را چاپ نکنند. این موضوع موجب کاهش پذیرش مقالات ایرانی ها و در نهایت کاهش حضور علمی کشور می شود.

50 درصد رتبه بندی شانگهای به تعداد مقالات اختصاص دارد

آخوندزاده درباره تأثیر تولید مقاله بر رتبه بندی های بین المللی دانشگاه ها گفت: در رتبه بندی های بین المللی مانند شانگهای و تایمز، موضوع مقاله اهمیت زیادی دارد. در رتبه بندی شانگهای که بر اساس «وب آو ساینس» انجام می شود، اگر تعداد مقالات شما کاهش پیدا کند، رتبه شما کاهش می یابد؛ حداقل 50 درصد موضوع، بحث مقاله است و البته شاخص های دیگری نیز وجود دارد.
 
وی با اشاره به راهکار های داخلی برای جلوگیری از کاهش تولیدات علمی کشور گفت: یکی از راهکار های ما این بود که هرچه می توانیم مجلات داخلی خود را نمایه کنیم. در گذشته حدود 20 مجله داخلی را در اسکوپوس و وب آو ساینس نمایه کردیم.
 
معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت افزود: در نظر داشته باشید که 20 مجله، اگر هر کدام مثلاً 40 مقاله در سال چاپ کنند، با این راهکار داخلی 800 مقاله به تعداد مقالات کشور اضافه می کنیم. فقط در حوزه بهداشت و درمان این کار انجام شد و دوستان ما در وزارت علوم نیز همین کار را انجام دادند.
  
تلاش برای افزایش تعداد مقالات نمایه شده ایران
 
معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت با اشاره به دیگر اقدامات انجام شده برای افزایش تعداد مقالات نمایه شده کشور اظهار کرد: یک کار دیگر این بود که مجله ای را که فصلنامه است، یعنی هر فصل منتشر می شود، تشویق کنیم که ابتدا دوماهنامه شود؛ یعنی به جای چهار شماره در سال، 6 شماره منتشر کند و سپس تشویقش کردیم که ماهنامه شود و 12 شماره در سال منتشر کند.

دکتر آخوندزاده افزود: مجله ای که 12 شماره در سال منتشر می کند، تعداد مقالات بیشتری نیز منتشر می کند و در نتیجه مقالات بیشتری از ایران در اسکوپوس نمایه می شود. اینها راهکار های تشویقی بود که در یکی، دو سال گذشته انجام دادیم.

وی تصریح کرد: اگر می بینید سال گذشته برخلاف دو سال قبل، کاهش نداشتیم و بلکه 1.6 درصد رشد داشتیم، بخشی از آن به دلیل نمایه کردن مجلات داخلی بود.
 
مطالعه آثار جنگ در لامرد برای انتشار در مجلات بین المللی
 
معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت در ادامه درباره تحقیقات انجام شده درباره آثار جنگ گفت: تغییرات و مطالعات مربوط به آثار جنگ، تاکنون در استان فارس و لامرد انجام گرفته و مستند شده و مقاله آن نیز برای ارسال به مجامع بین المللی آماده شده است. این مطالعه با سفارش دانشگاه و وزارت بهداشت توسط محقق دانشگاه علوم پزشکی تهران انجام شده است.

آخوندزاده اظهار کرد: تا زمانی که این موضوع تازه است، خوب است که در دنیا ثبت شود تا به عنوان یک اثر جنگی و یک جنایت جنگی مورد توجه قرار گیرد.

وی درباره تفاوت حوزه تحقیقات وزارت بهداشت با وزارت علوم در شرایط جنگی گفت: فرق ما با وزارت علوم این است که در وسط جنگ، یک موضوع برای ما می تواند «کیس ریپورت» شود؛ همین موردی که در لامرد انجام گرفته و بمب های آغشته به فسفر بوده، می تواند به عنوان یک کیس ریپورت مطرح شود.

آخوندزاده ادامه داد: در استان فارس شواهدی درباره تأثیر بیشتر این آسیب ها بر بهبودی زخم ها وجود دارد؛ اگر باعث مرگ نشده باشد، چراکه بسیاری از این بمب های فسفری باعث مرگ نیز شده اند. افرادی که فقط ترکش های کوچک به آنها اصابت کرده بود نیز دچار صدمات و زخم های طولانی مدت شدند.

معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت گفت: گاهی اوقات نخی وجود نداشت و بمب در فاصله ای قرار داشت و با ارتعاشاتی که روی زمین ایجاد می شد، منفجر می شد. گاهی نیز فرد اصلاً نمی دانست که آن وسیله چیست و شبیه کنسرو به نظر می رسید؛ با دست زدن به آن، منفجر می شد.
 
دکتر آخوندزاده تصریح کرد: به طور مشخص هدف این حملات، غیرنظامیان بوده اند و در آن منطقه تعداد زیادی از مردم غیرنظامی به شهادت رسیدند یا دچار صدمات طولانی مدت شدند.

معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت، با اشاره به وضعیت انستیتو پاستور ایران اظهار کرد: تعداد زیادی از آزمایشگاه ها فعال شده اند و بازسازی و نوسازی استوکاستور به یک عزم ملی نیاز دارد و چند همت اعتبار برای بازگشت این مجموعه به شرایط مطلوب مورد نیاز است.

وی افزود: معاونت تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت پس از بازدید از مؤسسه پاستور ایران، دو اقدام را در دستور کار قرار داده است؛ نخست، یک طرح حمایتی از محل ماده 56 که اعتبار قابل توجهی در حد چند همت برای تحقیقات به این مجموعه اختصاص داده شده و این اعتبار اکنون اختصاص یافته است.

معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت ادامه داد: همچنین یک مسیر تحقیقاتی برای محققان مؤسسه پاستور باز کرده ایم تا محققانی که محرک یا همکار تحقیقاتی آنها در جای دیگری فعالیت می کند، با توجه به اینکه مؤسسه پاستور در حال حاضر برخی آزمایشگاه های خود را در اختیار ندارد، بتوانند به صورت مشترک کار کنند.

وی با بیان اینکه بازگشت مؤسسه پاستور ایران به روز های خوب خود نیازمند عزم ملی است، گفت: پاستور تنها کار پژوهشی انجام نمی دهد، بلکه کار رصد بیماری های میکروبی و همچنین کار های خدماتی مانند واکسیناسیون را نیز انجام می دهد. بخش زیادی از کار های خدماتی این مجموعه اکنون در قسمت های دیگر انجام می شود، اما بخش های پژوهشی آن متأسفانه صدمات زیادی دیده است.

وی تأکید کرد: یقین داریم پتانسیل نیروی انسانی که در کشور داریم، اگر ان شاءالله آرامش و ثبات به کشورمان برگردد و حمایت مالی از پژوهش نیز افزایش پیدا کند، برگ برنده ما خواهد بود. هیچ وقت منابع مالی برگ برنده ما نبوده، بلکه نیروی انسانی ما بوده است.
 
معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت افزود: ما نیروی انسانی توانمندی داریم که می توانیم حتی با یک دهم منابع مالی کشور های منطقه، دوباره کشور اول منطقه باشیم.
 
رهبر شهید انقلاب بزرگ ترین حامی پژوهش در کشور بودند
 
دکتر آخوندزاده با اشاره به نقش رهبر شهید در حمایت از پژوهش و پیشرفت علمی کشور گفت: فقط جای افسوس این است که ما اکنون بزرگ ترین حامی پژوهش در کشور، رهبر شهید را از دست داده ایم. همیشه تاکید کرده ام که در تمام دوران، دغدغه رهبر شهید، قدرت علمی ایران و ارتقای علمی کشور بوده است و امیدوارم بعد از رهبر شهید، این موضوع مورد غفلت قرار نگیرد.

وی در ادامه با تأکید بر تفاوت تحقیقات در حوزه علوم پزشکی با سایر حوزه ها گفت: تحقیقات در علوم پزشکی متفاوت با حوزه های دیگر است. هر زمان تحقیقات مؤثری داشته باشیم که موجب ارتقای بهداشت و درمان کشور شود، خوشبختانه این اتفاق می افتد.

معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت خاطرنشان کرد: به همین دلیل، هفت دانشگاه از 10 دانشگاه برتر کشور در حوزه علوم پزشکی هستند و ان شاءالله بتوانیم از این توانایی ها و ویژگی های خاص خود حداکثر استفاده را برای ارتقای بهداشت و درمان، امید به زندگی و کیفیت زندگی بهتر برای ایرانیان انجام دهیم.