مشارکت مردم راه حل نجات آبخوان ها

به گزارش خبرگزاری صداوسیما مرکز یزد، سیدعلی اوهب با تأکید بر اینکه حفاظت از منابع آب زیرزمینی بدون مشارکت مردم و بهره برداران امکان پذیر نیست، اظهار کرد: تجربه نشان داده است هر جا مردم در تصمیم گیری، برنامه ریزی و صیانت از منابع آب نقش آفرین بوده اند، موفقیت در حفاظت از آبخوان ها و بهره برداری پایدار از منابع آبی نیز افزایش یافته است.

وی مشارکت را بخشی جدایی ناپذیر از ساختار اجتماعی دانست و افزود: در همه جوامع، مشارکت مردم زمینه ساز حل چالش های بزرگ است. همکاری میان مردم، بهره برداران و دستگاه های اجرایی علاوه بر افزایش ظرفیت های انسانی، موجب ارتقای کیفیت تصمیم گیری، افزایش شفافیت و تقویت حس مسئولیت پذیری و مالکیت نسبت به منابع عمومی می شود.

مدیر مشارکت های مردمی شرکت سهامی آب منطقه ای یزد با اشاره به شیوه سنتی مدیریت منابع آب در گذشته خاطرنشان کرد: پیش از توسعه فناوری های نوین، کشاورزان عمدتاً از قنوات استفاده می کردند و میزان برداشت آب را با شرایط طبیعی و میزان بارندگی تنظیم می کردند. در آن دوران، بهره برداران خود را مسئول حفاظت از منابع آب می دانستند و در صورت بروز هرگونه تخلف، به صورت جمعی از این سرمایه ارزشمند صیانت می کردند.

اوهب ادامه داد: با پیشرفت فناوری و امکان برداشت گسترده از آب های زیرزمینی، وابستگی به دولت برای مدیریت منابع آب افزایش یافت و به تدریج نقش بهره برداران در حفاظت از منابع کمرنگ شد؛ روندی که زمینه ساز برداشت های بی رویه و تشدید افت سطح آب های زیرزمینی در بسیاری از دشت های کشور شد.

وی با تأکید بر ضرورت احیای مدیریت مشارکتی تصریح کرد: امروز لازم است بار دیگر از ظرفیت کشاورزان، بهره برداران و سایر ذی نفعان در تصمیم سازی، برنامه ریزی و اجرای برنامه های حفاظتی استفاده شود. زیرا حفاظت از منابع آب باید از نزدیک ترین لایه به این منابع، یعنی خود بهره برداران آغاز شود.

مدیر مشارکت های مردمی شرکت سهامی آب منطقه ای یزد با اشاره به برنامه های این شرکت برای تقویت مدیریت مشارکتی گفت: شرکت سهامی آب منطقه ای یزد در سال های اخیر اقدامات مختلفی را برای جلب مشارکت بهره برداران و تشکل های محلی در مدیریت منابع آب اجرا کرده و این رویکرد را با هدف حفظ آبخوان ها، جلوگیری از برداشت های غیرمنطقی و تأمین امنیت آبی نسل های آینده با جدیت دنبال می کند.

گفتنی است استان یزد دارای حدود 30 سفره آب زیرزمینی است که متأسفانه در بیشتر این سفره ها به دلیل برداشت بیش از ظرفیت، شاهد افت مستمر سطح آب هستیم. در حال حاضر 9 دشت استان یزد با پدیده فرونشست زمین مواجه هستند و بیشترین نرخ فرونشست مربوط به دشت یزد-اردکان است. اگر سیاست های کاهش مصرف و صرفه جویی برای نجات آبخوان ها در بخش های مختلف به طور جدی دنبال نشود، منابع آب زیرزمینی با تهدید جدی مواجه خواهند شد؛ چراکه سفره های آب زیرزمینی دارای ظرفیت محدودی هستند و در صورت تخلیه بیش از حد، امکان تجدید شوندگی آنها وجود ندارد.