خبرنگاری؛ قلمی مقدس در مسیر پرچالش روایتگری

در روزگاری که سرعت انتقال اطلاعات مرزهای زمان و مکان را درنوردیده است، بازخوانی هویت حرفه ای خبرنگار بیش از هر زمان دیگری اهمیت می یابد. حرفه خبرنگاری نه یک شغل عادی با ساعات کاری مشخص، بلکه رسالتی است که با هدف تأثیرگذاری بر زندگی مردم و اصلاح امور جامعه تعریف می شود؛ پیوندی مقدس با قلم که با تکنیک های صرف دانشگاهی تفاوت دارد. اصحاب رسانه، کنشگرانی متعهد هستند که با وجود چالش های فراوان معیشتی، بی ثباتی شغلی، فشارهای روانی و عبور از بحران های سخت، ماندگاری در این مسیر پرپیچ وخم را به بهای چشیدن شیرینی حل مشکلات مردم به جان می خرند. آن ها با واقع بینی، به دیدن نیمه خالی لیوان روی می آورند تا روزنه ای برای بهبود و توسعه جامعه بگشایند؛ حرفه ای که بازنشستگی و تعطیلی نمی شناسد و تا زمان جریان داشتن مطالبات مردمی، مسئولیت آن بر دوش قلم به دستان سنگینی می کند. در همین راستا و به مناسبت روز خبرنگار، ایکنا از خراسان رضوی در گفت وگو با چند نفر از فعالان باسابقه و دغدغه مند عرصه رسانه، به «بررسی ابعاد، چالش ها، خاطرات و چشم انداز آینده این حرفه مقدس» پرداخته است که مشروح آن را در ادامه می خوانیم؛

ورود به دنیای خبر نیازمند تاب آوری بالا و مسئولیت پذیری است

فائزه سلطانی، خبرنگار با بیان اینکه از سال 1391 فعالیت حرفه ای خود را در حوزه های مختلف رسانه ای از جمله باشگاه خبرنگاران جوان، ایکنا، ایسنا، رادیو زیارت و صداوسیما آغاز کرده است، درباره چالش های این مسیر اظهار کرد: ورود به دنیای خبر نباید بر پایه هیجان زدگی باشد، این شغل با بحران ها و فشارهای جسمی و روحی بسیاری همراه است؛ از بی خوابی ها و استرس های شبانه روزی تا دشواری هایی که در زمان حوادثی مانند دوران شیوع کرونا برای خبرنگاران پیش آمد. وی با اشاره به ضرورت درک عمیق از این حرفه افزود: بسیاری از مخاطبان تنها خبر نهایی را می بینند و از فرآیند سخت صحت سنجی، تماس های مکرر و تلاش های پشت صحنه بی خبر هستند، اگرچه دشواری های مالی و نبود ثبات شغلی در سال های گذشته از چالش های اصلی این حرفه بوده، اما آن چیزی که باعث ماندگاری در این مسیر می شود، لذت حل مشکلات مردم و تأثیرگذاری در حوزه های مختلف سلامت، فناوری و اجتماعی است. سلطانی درباره تأثیر هوش مصنوعی بر آینده خبرنگاری اظهار کرد: هوش مصنوعی می تواند ابزار کمکی بسیار مفیدی باشد، اما هرگز نمی تواند جایگزین تحلیل انسانی و نگاه ویژه یک خبرنگار شود. قدرت تحلیل، تفکر نقادانه و تجربیاتی که یک خبرنگار در سال های زیست حرفه ای خود به دست می آورد، چیزی نیست که بتوان به ماشین سپرد؛ زیرا جذابیت و انحصار یک خبر در همان چکیده و نگاهی است که از تفکر یک انسان برآمده است. وی با اشاره به تأثیر این حرفه بر شخصیت فردی اش تصریح کرد: خبرنگاری در وهله اول مسئولیت پذیری و برنامه ریزی دقیق را به من آموخت. این حرفه، علی رغم تمام سختی ها، نگاه مرا به زندگی تغییر داد و باعث شد قدر لحظات را بیشتر بدانم و با صبوری و تلاشی مضاعف، در پی رقم زدن اتفاقات مثبت برای جامعه باشم. همچنان با ایده های جدید و نگاهی حرفه ای تر، این مسیر را ادامه خواهم داد، زیرا روحیه من با پویایی و تنوع دنیای خبر گره خورده است.

روزنامه نگاری؛ عشقی که با سیاست زدگی رسانه ها به چالش کشیده شده 

در ادامه مرتضی اخوان، روزنامه نگار با بیان اینکه فعالیت حرفه ای خود را از 15 سالگی و با حضور در خبرگزاری دانش آموزی آغاز کرده است، اظهار کرد: خبرنگاری و روزنامه نگاری فراتر از یک شغل مبتنی بر درآمد و ساعت کاری بوده و اگر دوباره به گذشته بازگردم دوباره نیز همین مسیر را انتخاب می کنم، زیرا کار کردن با قلم یک پیوند عاشقانه است که با تکنیک های صرف دانشگاهی متفاوت است. وی با اشاره به مهم ترین چالش های سال های اخیر اهالی رسانه، بیان کرد: بزرگترین بحران امروز، نوع انعکاس اخبار است. خبرنگاران مدام در مظان اتهام قرار دارند و ریشه این مشکل در سیاست زدگی فضای رسانه ای و مسئول زدگی مدیریت ها است. در بسیاری از موارد، مدیران رسانه ها به دلیل فشارهای بیرونی، از خبرنگاران می خواهند که از طرح مطالبات صریح یا مصاحبه های انتقادی پرهیز کنند، چرا که اولویت آن ها حفظ جایگاه مسئولان است. اخوان با تأکید بر اینکه خبرنگاری جهان بینی فرد را دگرگون می کند، افزود: این حرفه یک دفترچه ارتباطات گسترده از چهره های سیاسی، ورزشی، هنری و فرهنگی در اختیار خبرنگار می گذارد که منجر به شناخت عمیق تر از جامعه می شود. خاطرات شیرین این سال ها، از جمله گفت وگوی مفصل و ماندگار با زنده یاد اکبر عبدی که به دلیل تواضع و انسانیت آن هنرمند در ذهنم باقی مانده است، بخشی از همین دستاوردهای معنوی است که با هیچ جایگاه شغلی دیگری قابل قیاس نیست. این روزنامه نگار درباره نفوذ هوش مصنوعی به دنیای رسانه گفت: هوش مصنوعی ممکن است در لایه های فنی، ساختاری و تعدیل نیروها جایگزین شود و این یک واقعیت غیرقابل انکار است، اما هیچ گاه نمی تواند جایگزین عواطف و احساسات انسانی در قلم شود. تفاوت میان یک گزارش ماشینی و نوشته ای که از سر دغدغه و احساس یک انسان برآمده باشد در همین روح حاکم بر کلمات است که هوش ماشینی قادر به درک و تولید آن نیست. یک خبرنگار می تواند با وجود تمام محدودیت ها، با اتکا به دانش و قلم خود همچنان به عنوان صدای جامعه نقش آفرینی کند.

خبرنگاری؛ پیوند میان مطالبه گری و حل مشکلات مردم

همچنین مرتضی محمدپور، خبرنگار با بیان اینکه فعالیت رسانه ای خود را از سال 1392 و از دوران دانشجویی در دانشگاه فردوسی مشهد آغاز کرده است، اظهار کرد: ورود من به این عرصه با همکاری در خبرگزاری رسا آغاز شد و پس از آن در رسانه های مختلفی از جمله فارس، تسنیم، قدس و همچنین در حوزه روابط عمومی تجربیات متعددی کسب کردم. این مسیر علی رغم یک وقفه کوتاه برای گذراندن دوران خدمت سربازی، همواره با دغدغه مندی همراه بوده و اکنون نیز با تمرکز بر حوزه رسانه های محلی، تلاش می کنم تا نقشی مؤثر در اطلاع رسانی داشته باشم. وی درباره انگیزه های ماندگاری خود در این حرفه گفت: جوهر اصلی کار خبرنگاری، بحث تأثیرگذاری است. وقتی یک خبرنگار با پیگیری های مستمر باعث می شود مشکل کوچکی در سطح یک محله مانند بهسازی یک معبر و یا پروژه ای بزرگ در سطح ملی به سرانجام برسد، آن حس لذت فردی و اجتماعی پاداش تمام خستگی های او است. خبرنگاری ماهیتی 24 ساعته داشته و شباهت بسیاری به نیروهای مسلح از نظر آماده باش دارد، زیرا در مواقع بحران، زندگی شخصی خبرنگار کاملاً تحت الشعاع رسالت کاری او قرار می گیرد. محمدپور با اشاره به یکی از چالش های اساسی اهالی رسانه افزود: یکی از دردهای مشترک خبرنگاران، تضاد میان روز خبرنگار و روزهای مطالبه گری است. متأسفانه در مقاطعی شاهد هستیم که مدیران تنها در مناسبت های خاص از رسانه ها تجلیل می کنند، اما به محض آنکه خبرنگار پیگیر وعده ها یا مشکلات می شود، با برخوردهای سلبی یا متهم سازی مواجه می شود، در مقابل مدیرانی که از بلوغ رسانه ای برخوردار هستند، خبرنگار را بازوی همراه خود می دانند. تجربه مصاحبه با مدیرانی که صادقانه مشکلات مسیر اجرای یک قانون را برای خبرنگار شفاف می کنند، نشان می دهد که درک متقابل میان مسئول و رسانه، بهترین راه برای حل مشکلات مردم است. وی درباره آینده این حرفه و ظهور هوش مصنوعی بیان کرد: اگرچه هوش مصنوعی ابزاری کارآمد برای سرعت بخشیدن به ساختار خبر است، اما هرگز نمی تواند جایگزین روح انسانی در تنظیم مطالب شود. پیوند میان پاراگراف ها، لحن روایتگری و درک ظرافت های انسانی در یک خبر، نیازمند ذوق و تحلیل است؛ بنابراین، معتقد هستم با وجود تمام پیشرفت های تکنولوژیک، جایگاه خبرنگار به عنوان تحلیل گر انسانی محفوظ خواهد ماند.

خبرنگاری؛ رسالتی مقدس برای پیگیری مطالبات مردم 

در پایان آرزو جاودانی، خبرنگار با بیان اینکه فعالیت حرفه ای خود را از سال 1380 هم زمان با آغاز دوران تحصیل در رشته علوم سیاسی آغاز کرده است، درباره نحوه ورود خود به این حرفه گفت: ورود من به ایسنا به صورت کاملاً اتفاقی و با پیشنهاد یکی از همکلاسی هایم رخ داد. پس از گذراندن دوره های آموزشی نزد اساتید مربوطه، خیلی زود وارد کارهای اجرایی خبر شدم و از آن زمان تاکنون انگیزه اصلی من برای ماندن در این عرصه، احساس وظیفه در قبال مردم و پیگیری مشکلات آ ن ها بوده است. وی با تأکید بر اینکه یک خبرنگار باید واقع بین باشد، تصریح کرد: ما ناچار هستیم نیمه خالی لیوان را ببینیم که دلیل آن سیاه نمایی نیست، بلکه شناسایی و رفع ضعف ها است تا زنجیره خدمت به مردم کامل تر شود، البته این مسیر با استرس و فشارهای روانی زیادی از لحظه آغاز پیگیری یک سوژه تا زمان انتشار خبر و حتی تبعات پس از آن همراه است. این فعال رسانه ای به تجربیات خود در لحظات بحرانی اشاره کرد و افزود: خبرنگاری جسارت و شهامت می طلبد، به عنوان نمونه در یکی از خاطرات تلخ کاری و زمانی که قطار مترو مشهد میان دو ایستگاه متوقف شد، با وجود اعتراض برخی مسافران و مأموران بر وظیفه خود برای فیلم برداری و اطلاع رسانی برای حفظ سلامت مردم پافشاری کردم، زیرا در آن زمان تنها به امنیت جان شهروندان می اندیشیدم. جاودانی درباره جایگاه فناوری های نوین در رسانه اظهار کرد: هوش مصنوعی ابزاری است که می تواند سرعت و سهولت کار را افزایش دهد، اما هرگز نمی تواند روح انسانی، تجربه زیسته، ذوق نگارش و ظرافت های تحلیلی یک خبرنگار را جایگزین کند، بنابراین واگذاری کامل تولید محتوا به هوش مصنوعی، خطری است که نباید رخ دهد. وی با اشاره به مشکلات صنفی خبرنگاران، از شرایط سخت معیشتی گلایه کرد و گفت: خبرنگاران به کوزه گرانی می مانند که از کوزه شکسته آب می خورند، زیرا با اینکه پیگیر مشکلات مردم هستند، اما دغدغه های معیشتی، نبود بیمه و فقدان امنیت شغلی خودشان نادیده گرفته می شود؛ بنابراین برای حفظ این قداست و جلوگیری از تهدید استقلال قلم، مسئولان باید حمایت از رسانه ها را جدی گرفته و امنیت شغلی و اقتصادی اهالی خبر را تضمین کنند. مرور این روایت ها بازتاب دهنده حقیقتی بنیادین در اتمسفر رسانه ای امروز است؛ خبرنگاری فراتر از یک پیشه روزمره، پیوندی ناگسستنی میان دغدغه های شخصی و دردهای عمومی جامعه است. با وجود آنکه ابزارهای نوین نظیر هوش مصنوعی گام به دنیای خبر گذاشته اند، اما روح حاکم بر کلمات، نگاه تحلیلی، ذوق زیباشناختی و عواطف انسانی قلم به دستان، فرآیندی ماشینی ناپذیر است. حمایت واقعی مسئولان از خبرنگاران نه با تجلیل های موسمی و سالانه در روز خبرنگار، بلکه با ایجاد تعاملی صادقانه، پذیرش نقدهای سازنده و تضمین امنیت اقتصادی آن ها رقم می خورد تا بدین وسیله، قداست قلم و استقلال حرفه ای جامعه رسانه ای کشور به عنوان چشمان بینا و زبان گویای ملت حفظ شود. انتهای پیام