چرا شیعیان در ایام سوگواری لباس سیاه می پوشند

در پهنه تاریخ اسلام حماسه ای جاودان و خونین رقم خورد که نه تنها مسیر دینداری را دگرگون بلکه چراغ هدایت را برای همیشه در دل تاریکی ها روشن کرد.  واقعه عاشورا و شهادت امام حسین(ع) و یاران وفادارش حماسه ای است که از یک سو، تجلی عظمت ایمان و ایثار بود و از سویی دیگر صحنه توطئه ها و کتمان های تاریخی را که دشمنان حق همواره کوشیدند آن را به فراموشی بسپارند یا تحریف کنند، برملا کرد.

امروز نیز پس از قرن ها، اندیشه های آلوده و شبهه افکنی های هدفمند به ویژه در ایام محرم و صفر و عزاداری سیدالشهدا(ع)، از رسانه های مختلف تکرار می شود. از این رو، ایکنای قم بر آن شده است تا در مجموعه یادداشت هایی به قلم آیت الله محمدجعفر مروجی طبسی، استاد درس خارج حوزه علمیه قم پاسخی مستدل، متقن و روشنگر به برخی از این شبهات بدهد. در ادامه متن نهمین شبهه و پاسخ به آن با موضوع «چرا شیعیان در ایام سوگواری لباس سیاه می پوشند» تقدیم مخاطبان ایکنا می شود:

برخی می گویند: با وجود آنکه پوشیدن لباس سیاه نهی شده و روایاتی در این خصوص وارد شده است، اما شیعیان در ایام عاشورا به نشانه سوگواری و حزن برای امام حسین(ع) جامه سیاه بر تن می کنند، این کار در حالی انجام می شود که هیچ ریشه و سابقه تاریخی در صدر اسلام نداشته و در هیچ یک از متون و نصوص دینی از جمله آیات و احادیث نیز به آن اشاره و دستوری نداده اند.

پاسخ: «ایراد بر پوشیدن سیاه هر ساله در ایام عاشورا از سوی دشمنان اهل بیت(ع) مطرح می شود در حالی که این موضوع آن گونه که مخالفان می پندارند نیست؛ زیرا نص یا نصوصی صریح در تأیید یا دست کم جواز پوشیدن لباس سیاه در عزاداری حتی در منابع اهل سنت وجود دارد. به طور نمونه، ازهری روایت کرده است که: دختر ام سلمه همسر پیامبر(ص) پس از شهادت حمزه عموی پیامبر(ص) و سید الشهدا(ع) آن زمان به مدت سه روز لباس عزا بر تن کرد در این نقل از واژه «تَسَلَّمَت» استفاده شده است که به معنای لباس سیاه یا کهنه پوشیدن است، سپس پیامبر خدا(ص) او را فراخواند و به او دستور داد که موهایش را شانه کند و سرمه بکشد.»

معنای تسلب

معنای «تَسَلَّبَتْ» این است که فرد سلاب بر تن کرد و منظور از سلاب همان لباس سیاه یا تیره است که در سوگواری و عزا پوشیده می شود.

زبیدی لغت شناس معروف به صراحت بیان می کند که سلاب همان پارچه یا لباس سیاهی است که زن عزادار یعنی زن فرزند مرده یا مادر داغ دیده آن را به تن می کند.

ابن منظور آفریقایی متوفای 711 گفته است: «سلب به معنای لباس های سیاه است که زنان در مراسم سوگواری می پوشند، این لباس های سیاه به عنوان نشانه ای از حزن و عزا پوشیده می شوند.»

تا اینجا ثابت شده است که اصل پوشیدن لباس سیاه برای عزاداری و حزن ثابت و مجاز است و مانعی برای آن وجود ندارد. ما شیعیان وقتی در ایام محرم و عاشورا لباس سیاه می پوشیم، این عمل را به منظور ابراز حزن بر مصائب اباعبدالله الحسین(ع) انجام می دهیم، بنابراین این کار جایز بلکه راجح است.

تاریخ به ما می گوید که پوشیدن لباس سیاه امری معمول و مرسوم میان مردم بوده است، در این زمینه، أسماء بنت عمیس، صحابی پیامبر(ص) نقل کرده است: «وقتی جعفر(ع) به شهادت رسید رسول خدا(ص) به من فرمود: سه روز عزاداری کن و هر کاری که می خواهی انجام بده، یعنی لباس های سیاه حزن بپوش.»

بدون شک، عمل این صحابی به دستور پیامبر اکرم(ص) حجت و سنت محسوب می شود. اگر پوشیدن لباس سیاه برای عزاداری در مصیبت شهادت جعفر بن ابیطالب امری درست و مناسب بوده است، پس چگونه این عمل برای مصائب امام حسین(ع) جایز نباشد؟

ابن ابی الحدید معتزلی می گوید: هنگامی که علی درگذشت، عبدالله بن عباس بن عبدالمطلب به سوی مردم رفت و گفت: «امیرمؤمنان(ع) درگذشت و خلفی برای شما باقی گذاشت. اگر دوست دارید، او را به شما معرفی می کنم و اگر نمی خواهید، هیچ کس بر کسی تسلط ندارد.»

مردم گریه کردند و گفتند: «نه، او باید به ما معرفی شود.» سپس امام حسن(ع) بیرون آمد و برای مردم سخنرانی کرد و فرمود: ای مردم، از خدا بترسید؛ زیرا ما امیران شما هستیم و ما اهل بیتی هستیم که خداوند درباره ما فرموده است: «إِنَّمَا یُرِیدُ اللهُ لِیُذْهِبَ عَنکُمُ الرجس أَهْلَ الْبَیْتِ وَیُطَهِّرَکُمْ تَظهیرا؛ سپس مردم با او بیعت کردند. او در حالی که لباس های سیاه به تن داشت، به سوی آن ها آمد.»

احمد بن حنبل نقل کرده است: «عبدالله به من گفت: پدرم از وکیع برای من نقل میکند که از شریک، از عاصم و از ابی رزین شنیدم که گفت: امام حسن بن علی(ع) بعد از وفات علی(ع) برای ما خطبه ای خواند و بر سرش عمامه ای سیاه بود. او گفت: «شخصی از دست شما رفته است که هیچ کس پیش از او به او نرسیده و هیچ کسی بعد از او نیز نمی تواند به مقام او دست یابد.»

ابن اثیر جزری نقل می کند: «وقتی امام حسن(ع) درگذشت، زنان بنی هاشم به مدت یک ماه بر او نوحه خوانی کردند و به مدت یک سال لباس سیاه حزن پوشیدند.»

از حسن بن ظریف بن ناصح، از پدرش، از حسین بن زید، از عمر بن علی بن حسین نقل شده است که گفت: «وقتی حسین بن علی(ع) به شهادت رسید، زنان بنی هاشم لباس سیاه و پوشش های خشن بر تن کردند و از گرما و سرما شکایت نمی کردند. علی بن حسین(ع) برای مراسم سوگواری غذا آماده می کردند.

از ابی نعیم نقل شده است: «هنگامی که خبر شهادت حسین(ع) به ام سلمه رسید در مسجد رسول خدا خیمه ای سیاه برپا کرد و لباس سیاه پوشید.»

این متون ثابت می کند که پوشیدن لباس سیاه به خاطر مصیبت های ابا عبدالله الحسین(ع) نه تنها مجاز بلکه ترجیح هم دارد و متن آخر به تنهایی برای اثبات جواز پوشیدن لباس سیاه کافی است.

انتهای پیام