مرجعیت علمی با آرمان گرایی محقق نمی شود

به گزارش ایسنا، دکتر غلامحسین رحیمی امروز در نشست الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت با اشاره به چالش های دستیابی به مرجعیت علمی در ایران، گفت: در سندهای توسعه ای کشور، هدف گذاری هایی برای رسیدن به رتبه های علمی بالا در سطح جهانی انجام شده، اما به نظر می رسد این اهداف بیشتر آرمان گرایانه بوده و کمتر بر پیش نیازهای واقعی و بسترهای تاریخی مرجعیت علمی تکیه داشته اند.

وی با تأکید بر اینکه دستیابی به مرجعیت علمی در منطقه تعریف دقیقی ندارد، افزود: نمی توان هدف گذاری کرد که مرجع علمی برای ترکیه باشیم، ولی برای کشوری مانند یونان خیر. مرجعیت علمی، مفهومی جهانی است و تنها با شاخص سازی داخلی یا منطقه ای محقق نمی شود.

رحیمی با نگاهی تاریخی به تمدن های پیشروی علمی در جهان، گفت: در طول تاریخ تمدن بشر، تنها سه تمدن یونانی، اسلامی و غربی توانسته اند به مرجعیت علمی جهانی دست یابند. تمدن یونانی، با وجود پراکندگی جغرافیایی و فقدان ساختار سیاسی متمرکز، توانست چند قرن نقش رهبری علمی را ایفا کند. تمدن اسلامی نیز با تکیه بر سنت دینی و مدارا، چند قرن در قله علم ایستاد. تمدن غربی نیز از دل قرون وسطی و جاهلیت علمی، توانست به تدریج جایگاه مرجعیت را به دست آورد.

وی پنج مؤلفه اصلی مرجعیت علمی را دانشمندی، پرسشگری، برتری علمی، پیشوایی و پایداری برشمرد.

به گفته وی، تنها زمانی می توان از مرجعیت سخن گفت که جامعه ای سنت پژوهشگری نهادینه، شاگردپروری فعال و تداوم در تولید دانش داشته باشد. مرجعیت علمی یعنی محل رجوع بودن؛ نه صرفاً عالم بودن. زمانی مرجع می شویم که دیگران برای یادگیری و بهره گیری از دانش ما به ما رجوع کنند.

رحیمی تأکید کرد: مرجعیت علمی نباید پدیده ای مقطعی باشد. نوسانات شدید در تولید دانش، نشان از پایداری علمی ندارد و مرجعیت نیازمند استمرار حداقل چند قرنه است.

وی همچنین به بسترهای اجتماعی و فرهنگی مرجعیت علمی اشاره کرد و گفت: حکمرانی علمی، مدارا و تساهل اجتماعی، پویایی فرهنگی و اهمیت دادن به دانشمندان از سوی حاکمان، همگی نقش مهمی در شکل گیری تمدن های علمی داشته اند.

وی افزود: در تمدن اسلامی، احترام به علم و اهل علم جزء ارکان اصلی حکومت ها بوده و این موضوع امروز نیز باید در سیاست گذاری های ما احیاء شود.

عضو هیات علمی دانشگاه تربیت مدرس تأکید کرد: برای تحقق مرجعیت علمی در ایران معاصر، باید هم به مؤلفه های ذاتی مرجعیت توجه کنیم و هم بسترهای لازم را در جامعه ایجاد کنیم؛ از جمله بازتعریف حکمرانی علم، نهادینه سازی پژوهشگری، ارتقای کیفیت آموزش و پیوند دادن علم با نیازهای واقعی جامعه.

انتهای پیام