شورای همکاری خلیج فارس «سوپرمن» بازار انرژی جهان می شود؟

به گزارش خبرنگار اقتصادی ایرنا و به نوشته میدل ایست مانیتور، در دنیایی که امنیت انرژی همچنان با تنش های ژئوپلیتیکی و تعهدات اقلیمی تلاقی دارد، کشورهای شورای همکاری خلیج فارس تلفیقی منحصربه فرد از ثبات و تحول را نمایندگی می کنند.

اصطلاح «سوپرمن» بازارهای انرژی جهان، به درستی نقش آفرینی شورای همکاری خلیج فارس را در این بازار توضیح می دهد. این استعاره، هم بر جایگاه قدرتمند این بلوک در تامین سوخت های فسیلی و هم بر نقش آن به عنوان پیشتاز حوزه انرژی های تجدیدپذیر صحه می گذارد.

شورای همکاری خلیج فارس متشکل از عربستان، امارات متحده عربی، قطر، کویت، عمان و بحرین، تقریبا 30 درصد ذخایر نفتی قطعی و همچنین حدود 20 درصد ذخایر گاز طبیعی جهان را در اختیار دارد. کشورهای عضو این شورا در سال 2023 میلادی در مجموع روزانه 17 میلیون بشکه نفت تولید کردند و بیش از 23 درصد از تولید نفت جهان را در اختیار دارند. به نوشته پایگاه خبری «ترید عربیا»، نقش این شورا در بخش انرژی جهان کاملا حیاتی است.

ثبات بخش بازار نفت

کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس برای پاسخ سریع به اختلالات بازار نفت، نقشی حیاتی را به عنوان «ثبات بخش» ایفا می کنند. عربستان و امارات در سال 2024 میلادی در واکنش به بی ثباتی بازار جهانی تحت تاثیر جنگ های فزاینده و قیمت گذاری هیجانی، نسبت به افزایش تولید نفت به اندازه روزانه 1.5 میلیون بشکه متعهد شدند.

این اقدام، مانوری راهبردی بود که شرایط بازار را ثبات و به کشورهای وابسته به واردات انرژی، اطمینان بخشید. این واکنش سریع و هماهنگ، دقیقا دلیل تشبیه کردن شورای همکاری خلیج فارس به «سوپرمن» را توضیح می دهد.

دماغه سبز: تعهد 200 میلیارد دلاری به انرژی پاک

شورای همکاری خلیج فارس به دلیل تعهد قوی به ایجاد آینده ای پایدار، در بین کشورهای سنتی نفت خیز، خودنمایی می کند. این منطقه بیش از 200 میلیارد دلار به حوزه راهکارهای انرژی پاک شامل انرژی خورشیدی و فناوری های هیدروژن سبز تخصیص داده است.

پارک خورشیدی محمد بن راشد آل مکتوم در امارات متحده عربی، یکی از بزرگ ترین پارک های خورشیدی جهان است و در عین حال، به سمت دستیابی به ظرفیت پنج هزار مگاوات تا سال 2030 حرکت می کند. نیروگاه هسته ای «براکه» نیز در همین کشور با تامین 25 درصد برق امارات، نخستین پروژه وابسته به انرژی هسته ای در جهان عرب محسوب می شود.

همچنین طرح هیدروژن سبز شهر «نیوم» در عربستان سعودی، نماینده همکاری پنج میلیارد دلاری بین شرکت های ACWA Power سعودی، Air Products آمریکا و شهر پیشرفته «نیوم» است و از سال 2026 روزانه 600 تن هیدروژن سبز تولید خواهد کرد.

عمان نیز گام های چشمگیری برداشته است. مسقط از وفور تابش خورشیدی و ظرفیت بادهای ساحلی برای دستیابی به هدف تولید 20 درصدی برق تجدیدپذیر تا سال 2027 میلادی استفاده کرده است. این طرح های بلندپروازانه، بازتاب راهبردی بزرگ تر در شورای همکاری خلیج فارس است؛ « درآمدهای جاری از قِبل سوخت های فسیلی، بودجه تحول اقتصادی فرانفتی را تامین خواهد کرد .»

به تعبیر میدل ایست مانیتور، «چرخه سرمایه گذاری مجدد انرژی» درست مشابه زیست دوگانه سوپرمن عمل می کند زیرا در عین رسیدگی به چالش های ضروری در حوزه انرژی، آینده ای پایدار را مبتنی بر انرژی پاک برای بشریت بنا می نهد.

اعتبار اقتصادی و نفوذ راهبردی

نفوذ ژئوپلیتیکی کشورهای شورای همکاری خلیج فارس، آنها را قادر می سازد تا در موضوعات مرتبط با انرژی، در کسوت دیپلمات نقش آفرینی کنند.

این شورا از طریق میانجی گری برای پیاده سازی سیاست های اوپک پلاس و مشارکت تجارت هیدروژن با اتحادیه اروپا و میزبانی از اجلاس کوپ(کنفرانس تغییرات اقلیمی سازمان ملل متحد)، نقش سنتی خود را به عنوان تولیدکننده سوخت های فسیلی به سکویی برای گفتمان گذار از نفت و گاز به منابع انرژی پاک در سراسر جهان ارتقا داده است.

پاشنه آشیل سوپرمن

به نوشته میدل ایست مانیتور، با این حال، سوپرمن هم نقاط ضعف خاص خودش را دارد؛ شورای همکاری خلیج فارس با چندین مانع روبه رو است؛ از جمله آنها می توان به وابستگی شدید این کشورها به درآمد هیدروکربنی اشاره کرد. تقلا برای تنوع بخشی به اقتصاد و رویارویی با تقاضای ضروری جهت ادغام در شبکه برق منطقه ای از دیگر چالش های آن است. تکامل بخش انرژی مستلزم تحولی متناسب در سازوکار درونی اقتصاد است تا به واسطه آن، از مشکلات مالی آتی جلوگیری شود.

شورای همکاری خلیج فارس به دلیل داشتن ثروت طبیعی و همچنین قابلیت پاسخگویی سریع و رویکرد راهبردی، به عنوان بازیگری برجسته در بخش انرژی جهان ظهور کرده است. این شورا در بازار انرژی جهان، لقب «سوپرمن» را یدک می کشد چون در عین برآورده ساختن تقاضای انرژی، بستر را برای آینده ای بدون کربن فراهم می سازد.

نقش رو به تکامل شورای همکاری خلیج فارس در رسیدن به دنیای بدون آلاینده، درک اهمیت و عدم چشم پوشی از آن را از حیث راهبردی، به یک ضرورت تبدیل می کند. منبع کنونی انرژی آنها نفت خام است اما انرژی خورشیدی بر باد چیره و مسیر آنها به سمت انرژی سبز روشن است.